“Biz Heydər Əliyevə münasibətdə dəhşətli yanlışlıqlar etmişik” - Rauf Arifoğlu

AZXEBER.COM-un “Onun 10 cavabı” rubrikasının növbəti qonağı “Yeni Müsavat” Media Qrupunun rəhbəri Rauf Arifoğludur.
O müxtəlif media qurumlarında çalışan 10 jurnalistin suallarını cavablandırıb. 

1. Tural Tağıyev
 
– Rauf bəy, müasir jurnalistikada nələri qəbul etmirsiniz və ya bəyənmirsiniz?
 
– Müasir jurnalistika anlayışı yoxdur, jurnalistika anlayışı var. Sadəcə jurnalistikanın yeni texnoloji inqilaba uyğunlaşma prosesi gedir. Burada ən çox bəyənmədiyim amil jarqonlardan istifadə olunmasıdır. Daha sonra bloq janrında görüntülü xəbərlərin səhnəyə çıxması prosesi var, orada söyüş prosesi gedir. Bu görüntülü xəbərlər jurnalistikaya mənfi təsir edir. Həm yaxşılığa doğru, həm də neqativə doğru təsirlər var. Ümumi yekun söz demək üçün hələ çox tezdir.
 
2. Mərahim Nəsib
 
– Rauf Arifoğlu mövqeyi ilə bağlı ona ünvanlanan tənqidləri haqlı sayırmı? Bu qədər tənqid olunmasını özü nə ilə əlaqələndirir?
 

– Haqlı saymıram, amma dözümlü yanaşıram. Çünki mən çox böyük bir manevr etdim. Müxalif düşərgəsinin əsas ruporu olan “Yeni Müsavat” qəzetini müxalifət düşərgəsindən çıxararaq müstəqil bir platformaya gətirməyə çalışdım. Ona görə də həm müxalifət, həm də mənim bu manevrimi gözləyən və illərdir məndən düşmənçilik yığmış iqtidardakı bir sıra məmurlar tərəfindən hücuma məruz qaldım. Heç bir siyasi xadim, qəzet redaktoru, jurnalist hər hansı manevrinə görə bu qədər təpki ilə rastlaşmayıb. Mən bütün bunlara dözümlü yanaşıram. Get-gedə onların təpkilərinin, tənqidlərinin, iradlarının sayı azalmaqdadır. Çünki tarix və proseslər məni haqlı çıxarır. Mən bu manevri bir az gec etsəydim, media qurumu batacaqdı. Yəni indi yerlərdə sürünürdü.

İndi o adamlar bir dənə də olsun mitinq, kütləvi aksiya keçirə bilmirlər, ölkəyə bir fayda verə bilmirlər. 44 günlük Vətən Müharibəsi oldu, mənim əvvəllər təmsil olunduğum müxalifət düşərgəsi heç bir fayda vermədi. Yalnız Ali Baş Komandanı və ordunu dəstəkləyən ümumi bəyanata imza atmaqdan başqa heç nə etmədilər. Nə bir xarici media quruluşunda çıxışlar oldu, nə sərhəd bölgəsində əsgərləri dəstəkləyəcək addımlar atıldı, nə özləri siyasi rəhbər kimi orduya yazıldılar.

“Yeni Müsavat” qəzeti və onun media quruluşları, “youtube” platforması, sosial media hesabları – hamısı gecə-gündüz bir əsgər kimi çalışdı. Mən o manevri bir az gec etsəydim müxalifətin günündəydim. Mən indi niyə tənqid olunuram, çünki öndəyik, görünürük. Hər bir addım reaksiya ilə rastlaşırsa, demək ki, bu və ya başqa şəkildə alınır. Biz müxalifət düşərgəsindən ayrılandan sonra sosial medianı əhatə etmişik, televiziyamız yaranıb, “nyu-media” vahidlərimiz güclənib. Kollektivimizin sayı artıb. Yəni, uğurlarımız çoxdur. Biz bunları heç nədən imtina etmədən qazanmışıq. İqtidar, müxalifət tərəfindən nə qədər döyülsək də, əzilsək də, o brendi qorumuşuq. Bundan başqa əlavə bir brendə olaraq Minval.az brendini də yaratdıq. İnformasiya müharibəsində özünü göstərən media quruluşlarından biri oldu.
 
3. Günel Hüseynli
 
– Həbsdə yatmısınız. O illəri necə xatırlayırsınız? Bir jurnalistin həyatında həbsxana nə deməkdir?
 
– Mən iki dəfə həbsdə yatmışam. 2000-ci ilin avqust ayında “təyyarə qaçırmağı təşkil etmək” iddiası ilə həbs olunmuşam. Mənim dostlarımdan biri Culfada yaşayırdı. “Müsavat” partiyasının rayon təşkilatının sədri idi, həm də “Yeni Müsavat”ın Culfa təmsilçisinin qardaşı idi. Naxçıvan – Bakı reysi ilə uçan təyyarəni qaçırdı və tələb etdi ki, Türkiyəyə sürsünlər, Elçibəyi ziyarət etmək istəyib və bir sıra tələbləri olub. Təyyarədən mənə zəng vurdu və mənim həbsimə səbəb oldu. Çox ağır ittihamlarla, 9 il həbs yata biləcək ittihamlarla mühakimə olundum. Amma sonunda təmiz atladım. Dünya dövlətləri məni müdafiə etdilər.
 
2003-cü ildə prezidentliyə namizəd İsa Qəmbərin vəkili olaraq və onun prezidentliyi üçün çalışdığım üçün fəaliyyətimdən dolayı 1041 nəfərlə bərabər mən də həbs olundum. Yekunda cəmi 41 nəfər qaldı və o zaman da 5 il iş aldım, 1 il 7 ay da o zaman yatdım. Yəni, iki dəfə DTX zindanı, həbsxana, ölüm korpusu görmüş hər birində də bir kitab yazaraq çıxmış bir şəxsəm.
Həbsxananın jurnalist üçün xeyli əhəmiyyəti var. Gələcək üçün, yazıçılıq üçün, eyni zamanda siyasətçi üçün də əhəmiyyətlidir. Hər kəsi görüb, tanıyırsan. Hesab elə ki, aktiv jurnalistsən, böyük bir ətrafın var, bir haqq yolu üçün vuruşursan, amma “ölürsən”, amma nə baş verdiyini görə bilirsən. Həbsxana da elədir, “ölürsən” amma geri dönmək şansın var. Görürsən, insanlar necə vəfasız olurlar. Sənin qapını açmırlar, necə etibarsız, nankor olduqlarını anlayırsan. O zaman 33 nəfər partiya rəhbərliyinə aid olan şəxs mənim əleyhimə ifadə verdi. Bütün partiyalar yalnız mənim həbsimə yönəldilər ki, mən həbs olunum, canlarını qurtarsınlar. Mənim hərəkətimin məna və məntiqini axtarırlarsa, 2003-2005-ci il fraqmentlərinə baxsınlar. Burada Azərbaycan jurnalistikasında olan bütün liderlər məni satdılar, yəni mənim əleyhimə yalan ifadə verdilər. İstintaq çalışırdı ki, mən mütləq həbs olunum, çünki müəyyən çəkim var idi və o çəkini sındırmaq üçün çoxsaylı ifadələr var idi. İndi yekə-yekə danışan liderlərin hamsının dosyaları əlimdədir. Məni 1041 nəfərin lideri kimi təsbit etdilər. Baxmayaraq ki, orada Sərdar Cəlaloğlu var idi, Arif Hacılı var idi, baş nazir olmuş Pənah Hüseyn var idi, İbrahim İbrahimli var idi, amma məni bütün o prosesin lideri etmişdilər. Açıq şəkildə böhtan xarakterli ifadə verib indi yekə-yekə danışan siyasi liderlər var ki, mən onlara hər dəfə baxanda utanıram.
 
4. Gülnarə Abasova
 
– Bütün ömrünüz savaşlarla keçib. Bəs indi kiminlə savaşırsınız?
 
– İndi rəqabət içərisindəyik. Hazırda sosial media ilə savaşırıq. Öndə olmaq üçün zamanla savaşırıq. Bir xəbər əldə edirik, özümüz yazıb hazırlayınca, başlıq, şəkil qoyunca bir də görürsən ki, “feysbuk”da kimsə o xəbəri verib “partladıb”. İndi sən o xəbəri elə təqdim etməlisən ki, o da sənə tiraj gətirsin. Mənlə bərabər 60 nəfərlik bir kollektiv ayaqda qalsın. Savaşımız bu savaşdır. Davam edirik, yəni biz jurnalistik, jurnalist nəyin uğrunda savaşırsa, biz də onun uğrunda savaşırıq. Eyni zamanda müharibə fraqmentində ermənilərlə informasiya savaşına daxil olduq, o proses indi də davam edir.
 
5. Mahir Xəttab
 
– Jurnalistikanı, medianı məmur nəzarətindən çıxarıb necə azad mətbuata çevirmək olar?
 
– Bu, çox böyük dərddir. Təkcə məmur nəzarəti deyil. Sovet dövründən qəzetlər də, kitablar da hər şey partiyaya məxsus idi və onun mənafelərinə uyğun olmalı idi. İndi oradan gələn bir sistem var. Nə qədər ki, yaşlılar, elə mən də onların içərisində olmaqla, onlar cəmiyyəti idarə edirlər, o tendensiya davam edəcək. Müxalifət və onun liderləri istəyir ki, qəzetlər onun əlində olsun, gecə-gündüz ona çalışsınlar. Media və jurnalistlər onun nəzarətində olsun, onu əleyhinə bir şey deməsin və ya dəyərkən çox yüngül şəkildə desinlər. Mən 32 ildir ki, mediadayam, mənim artıq 55 yaşım var. Medianı məmur, siyasi lider basqısından çıxarmaq üçün savaşa-savaşa gəlməkdəyəm. Elə mənə qarşı olan təpkilərin də mahiyyəti budur. Mən istəyirəm ki, nə iqtidara, nə müxalifətə tabe olan bir media quruluşu yaradam. Buna isə yenidən bir 30 ilimiz də olsa, nail ola bilərik. Mən əminəm ki, onun əsasını qoymuşuq.
 
6. Mikayıl Mirzəzadə
 
– Rauf bəy, demisiniz ki, imkanım olsa, AXCP sədri Əli Kərimlini öldürərəm. Bu nifrətin səbəbi nədir?
 
– Öldürmək ifadəsi olmayıb, demişəm ki, Əli Kərimli və tərəfdarlarının hakimiyyətə gəlmə imkanı və şansı olsa, mən əlimdə silah onlara qarşı vuruşmağa hazıram. 44 günlük müharibə modeli və ondan sonrakı müddətdə Azərbaycanın siyasətində erməniçilik edənlər kimlərdir? Azərbaycanın qocaman qələbəsini, Şuşanın qaytarılmasını millətin burnundan töküb bayram etməyə qoymayan, öz qələbəsinə şübhə ilə yanaşmasına vadar edən kimlərdir?
Bu zehniyyət, bu düşüncə, bu fikir məndən deyilsə, mənim kimi düşünmürsənsə, onlar hakimiyyətə gəlsə, Azərbaycanda 1920-ci illərin fəlakəti olar. Onlar kimi düşünməyən hər kəsin nəfəsini kəsərlər, boğub öldürərlər. Onların yanında ancaq trol dəstəsi var. Onlar vasitəsilə böhtan atmadıqları adam qalmayıb. Bunlardan ən böyüyü də bizim qələbəmizədir. Bizim əldə etdiyimiz 7 rayondur. Hansı ki, keçən il bu vaxt onların yalnız biri üçün hər kəs hər şeyə, hər güzəştə hazır idi. İkisini, üçünü alıb, ermənilərə müəyyən status verək deyilirdi. İndi nə status var, nə başqa bir şey var, hamsını əldə etmişik. Cəmi yüzdə 3 faizi torpaqlarımız qalıb, gücümüz bura qədərdir. Rusiya basqısı var, Fransa basqısı var, xristian ölkələrinin basqısı var və bu qədər müdhiş qələbənin fonunda Əli Kərimovçuluq. O zehniyyət 10 noyabrdan sonra bu milləti param-parça etdi. Əvvəl dedi Ağdam olmayacaq, sonra dedi Laçın olmayacaq, Kəlbəcər olmayacaq yalandır, o 10 günlük periodda belə qarayaxma kampaniyası apardı. Hesab edin ki, gözəl bir lövhə var, o lövhəninin də mərkəzində Şuşa yerləşir, bunlar o lövhənin üzərini xətləyə-xətləyə gedirlər. O zehniyyət üçün əlimdə silah olaram, yəni bu, obrazdı, bu, metaforadır. Mən əlimə silahı Birinci Qarabağ müharibəsində götürmüş adamam. Təbii ki, öz vətəndaşımı vurmaram, öldürmərəm. Bu, metaforadır ki, yəni bu zehniyyətin iqtidar olması fəlakət ola bilər. Mən bunu görmüşəm, tanıyıram, mənim keçmiş dostum olub. Mən buna, bunun əhatəsinə bələdəm.
 
7. Gülayə Mecidova
 
– Bir vaxtlar ən radikal qəzetin baş redaktoru idiniz. O illəri necə xatırlayırsınız? Nə baş vermişdi? 17 il əvvəlki Rauf bəylə bugünkü arasında hansı fərqlər var?
 
– Biz Azərbaycanda müxalifət partiyasının iqtidar olması üçün çalışırdıq. Hakimiyyətlə də çox sərt qarşıdurma şəraitində mübarizə aparırdıq. Mən o partiyanın həm də funksionerlərindən biri idim. Ümumiyyətlə, o partiyanı quran 5 adamdan biriyəm. İndiki rəhbərlik kimi sonradan gəlməmişəm. Sonra İsa Qəmbəri və başqalarını dəvət etdik. Uzun müddət iqtidar olma mübarizəsini apardıq. Alınmadı, getdik həbsdə cəzamızı da çəkdik. Sonra mən gördüm ki, bu mübarizənin, bu savaşın heç bir mənası, məntiqi yoxdur. Çünki taktika əvvəldən yanlış idi. Mən bir qəzetə, bir kollektivə, bir media quruluşuna mənsub idim. Ya orada qalıb bütün məsələlərə qarışmalı idim, daha sonra Avropaya mühacirət etməli idim, ya da kollektivimi, qəzetimi, onun brendini, 32 illik “Yeni Müsavat” adını xilas edərək normal bir qəzetəçilik kursu seçməli idim. Yəni, bir radikal siyasətçidən, bir orta xətt götürən qəzetçiyə transfer olunmağı bacardım. Bunun özü böyük bir nailiyyətdir.
Eyni zamanda 17 il bundan əvvəlki dünya yoxdur. 17 il əvvəlki Türkiyə yoxdur, Azərbaycan yoxdur. Həmin Rusiya yoxdur. 17 əvvəlki telefon, texnika belə yoxdur. Bu dəyişən dünyada hər kəsin Rauf Arifoğlunun dəyişməməsini istəyir? Bu, mümkün deyil axı. Siyasətçi dəyişən şəraitdə və mühitdə manevrlər edərək müqavilələr imzalamaq, yeni oluşumlar qurmaq, iqtidara daha yaxın gəlmək, iqtidar olmaq istəyi və s. bacarmalıdır. Bizim bunların heç birinə ehtiyacımız yoxdur, sadəcə olaraq öz qəzetimizi, mövqeyimizi, prinsipimizi qorumaq haqqında düşündük, kollektiv olaraq qərar qəbul etdik və bu xətti seçdik. Peşman da deyilik. O xəttə kömək etdik ki, o xətt Şuşanı aldı, Azərbaycana qaytardı. O xəttin yanından uzaqlaşdıq ki, o xətt indi Qarabağ qələbəsini qaralayır. Biz vaxtında nə qədər düzgün seçim etmişik ki, indiki Rauf Arifoğlu onları gönünə bələyir. O böhtançıları, o fərsizləri, o bataqlıq aşiqlərini, o palçıq vedrəsi işlədənləri biz çox yaxşı tanıyırıq. Onlar ancaq palçıq atmaqla, biz də işləməklə məşğuluq. Bilirsiniz, məni tənqid edənlərin çoxu indi ölüb. Üstlərindən bir neçə dəfə ot keçib. Çoxunun qəbir daşları köhnəlib. Çünki mən 32 ildir proses aparıram. Hamının hər şey xoşuna gəlmir. Mən ayaqdayam, yolumu davam edirəm. Yeni nəsillər gəlir. Kimi yanıma işləməyə gəlir, sevir, arxamca yaxşı sözlər yazır, kimi də söyür. O cür də yaşlanır gedir. Amma biz faydalı işlə məşğuluq.
 
8. Ayna Fərhad
 
– 90-cı illərdəki “Yeni Müsavat”la, bu günümüzdəkinin fərqi nədir?
 
– 90-cı illərdəki Azərbaycan dəyişibsə, biz də dəyişməliyik. 90-cı illərdə də Türkiyə var idi, amma bizə gəlib kömək etmədi. Elçibəy vertolyot istədi, mən o zaman Azərbaycan Xalq Cəbhəsi İcraiyyə komitəsinin üzvü idim, məxfi məlumatlara çıxışım var idi. Türkiyə bizə arxa durmadı. Amma görürsünüz dünya dəyişdi, Türkiyə bizə arxa durdu. 300 il idi Rusiya ilə Türkiyə müharibə aparırdı, indi müttəfiq kimi bərabər hərəkətlər edirlər. Yəni deyişmək lazımdır, siyasət dini, fəlsəfi cərəyan deyil. Buraya gələn mütəhərrik olmalıdır. Manevr etməlidir. Siyasi düşərgəsini dəyişmək günah sayılmır. Türkiyədə bir millət vəkili bəzən bir partiyadan keçir başqasına. Yəni, siyasətçinin işi budur. Amma Azərbaycan siyasətində, mediasında mənim qədər sabit, stabil bir adam yoxdur. Çünki həyatımda cəmi bir iş yerim olub, onu da özüm qurmuşam. Cəmi bir ad altında fəaliyyət göstərmişəm. Başqa heç yerə nə getmişəm, nə oturmuşam, nə vəzifə daşımışam. Nə rüşvət almışam, nə məmur olmuşam. Günün 18 saatını işləyirəm. Əvvəllər kompüterlə işləyərdim, indi telefonla işləyirəm. Bu qədər imkan var. Hər şey inkişaf edib, bir dəqiqəyə mən telefonla sayta material qoyuram. Canlı yayımlar edirəm. Bu qədər dünya dəyişibsə, “Yeni Müsavat” da dəyişməlidir. Buna haqlı yanaşmaq lazımdır, düz edib dəyişmişik. Mən dəyişməsəydim indi kimi müzakirə edəcəkdiniz?
 
9. Aydın Nuri
 
– Ulu öndər Heydər Əliyevə qarşı hər zaman radikal mövqedə idiniz. İndi geri baxanda səhv etdiyinizi düşünürsünüzmü?
 
– Biz Heydər Əliyevə münasibətdə təkcə Rauf Arifoğlu olaraq yox, düşərgə olaraq dəhşətli yanlışlıqlar etmişik. Onun zərbələrinin nəticəsində indi özümüz yaşayırıq. 1993-cü ildə Elçibəy Heydər Əliyevi çağırdı. Həmin müddətdə onun ən doğru addımı bu idi. O qurtuluş günü YAP-çılar üçün, Azərbaycan üçün deyildi, bizim üçün idi. O gəlməsə idi, bizi Sürət Hüseynov asacaqdı. Çünki məlum oldu ki, liderlərimizin hamısı qorxaqdır, hamısı qaçdılar. Mən burada Elçibəyi istisna edirəm. Çünki onun başqa çarəsi olmadı. Vətəndaş müharibəsinin qarşısını almaq üçün başqa yerə getmədi, öz kəndinə getdi. Amma yerdə qalan hər kəs – hərbçisi də, qoşun komandiri də, naziri də, döyüşçüsü də, hər kəs qaçdı. Ortada bir adam qalmadı.
Heydər Əliyev dedi ki, biz sizinlə işləyək, çünki kadr yox idi. Haradan gətirsin, necə gətirsin, özü təkbaşına gəlib. Bizim liderlər gizli şəraitdə komanda verdilər ki, hamı istefa versin. Bu, dəhşətli səhv idi. Həmin ekstremal vəziyyətdə Heydər Əliyev komanda yığaraq özünə güc yığdı. Çünki ona bir yandan biz təzyiq edirdik, bir yandan Sürət Hüseynov, bir yandan Moskva, bir yandan İran təzyiq edirdi. O fövqəladə şəraitdə biz onu buraxdıq, Sürət Hüseynovla tək qaldı. Bizim taktika da o idi ki, bir-birilərini məhv edəcəklər və biz yenidən hakimiyyətə qayıdacağıq. Ondan sonra da bir radikal tərz başladı. Bizi xilas edən bir adamı 1998-ci ilədək prezident kimi tanımadıq. Səhv idik. Biz Azərbaycanın bugünkü qələbəsini bəlkə də daha da yaxınlaşdıra bilərdik. Bir cəbhədə ermənilərlə vuruşurdu, bir cəbhədə Sürətlə, bir cəbhədə də bizlə, bizim media ilə vuruşurdu. Amma mən gənc idim, o düşərgənin içərisində idim.
Heydər Əliyev hakimiyyətə gələndə mənim 26 yaşım var idi. Lider bildiyim insanların sözünə baxırdım, düşünürdüm ki, yəqin onlar deyən doğrudur. İndi baxıram ki, hamısı fəlakət imiş. Heç biz hakimiyyəti tam verməyə də bilərdik. Hamısı vəzifəsini dondurdu, özləri də Leninqrada, meşəliyə qaçdılar. Niyə gizlənirsən, adamı dəvət etmisiniz, qalın işləyin. Rauf Arifoğlunu da, başqalarını da qabağa verməzdiniz. Ömrümüzü çürütməzdiniz. Azərbaycanı çürütməzdiniz. O zaman ekstremal vəziyyətdə yığılan komandanı İlham Əliyev hələ də təmizləyə bilmir. Biz qalsa idik, bizim kadrlar hərəkət uşaqları idi, təmiz kadrlar idi. Onların hamısına bir komanda verib Heydər Əliyevə qarşı düşmən elan etdilər. Bəs düşmən idisə, niyə gətirdiniz, özünüz dəvət etmişdiniz. Gətirdinizsə, niyə düşmən dediniz? Bax kök oradandır, mən özbaşına radikal olmadım. Mən bir düşərgəni təmsil edirdim. 20 ildən çox rupor olmuşam. Onların tarixi səhvi idi, Azərbaycanı bir bataqlıqa saldılar, indi İlham Əliyev zorla təmizləyir. Elə indi də eyni prosesi aparırlar. Sadəcə biz yaşlandıq, ağıllandıq, uzaqlaşdıq.
10. Aydın Nuri
 
– Rauf bəy, deputatlıq yarışında dostunuz İqbal Ağazadə ilə mübarizə apardınız. Sizcə, bu qədər gərginliyə dəyərdimi?
 
– Mən seçkiyə gedəndə İqbal Ağazadə ilə heç bir münasibətim yox idi. Salamımız da yox idi, düşmən idik. Yəni dost deyildik. Dostum olsa idi gedərdimmi? Təbii ki, gedərdim. Mən Azərbaycanın hansı bölgəsinə getsəm, orada mütləq bir dostum olacaq. O dairədən mən qalib gəlmişəm. Sonra, sadəcə hökumət mənim mandatımı tanımaq istəmədi. İqbal Ağazadəyə 3 dəfə imkan verdilər. Amma mənim o imkanımı tanımadılar. Onların sevmədiyi kimi, iqtidar da narahat oldu ki, qısa müddətdə ətrafına bu qədər adam yığır, güc yığır, yəqin ona görə də məni qoymadılar. Amma o namus, qeyrət deyil ki, bir dairədir. O da gedə bilər, orada başqaları da var idi, onlar da mənim dostum idi. Bu bir demokratiya yarışıdır. Nə qədər siyasətçi var ki, dost ola-ola eyni dairədən namizədlik veriblər. Onları hamı unudur, amma məni unutmurlar.

Müsahibə, Vacib

Nəşr edilib: 2021/05/18 12:22

Baxış:104


XƏBƏR LENTİ

2022/12/02 15:46

2022/12/02 15:38

2022/12/02 15:36

2021/05/18 12:22

2022/12/02 12:37

2022/12/02 11:34

2022/12/02 10:55

2022/12/02 10:51

2022/12/02 10:44

2022/12/01 16:49

2022/12/01 15:40

2022/12/01 15:25

2022/12/01 15:24

2022/12/01 15:21

2022/12/01 13:13

2022/12/01 13:07

2022/12/01 13:05

2022/12/01 12:49

2022/12/01 12:48

2022/12/01 12:40

2022/12/01 12:38

2022/12/01 12:09

2022/12/01 12:08

2022/12/01 11:39

2022/12/01 10:47

2022/12/01 10:44

2022/12/01 10:41

2022/12/01 10:39

2022/12/01 10:35

2022/12/01 10:22

2022/12/01 10:16

2022/12/01 10:08

2022/11/30 15:30

2022/11/30 15:04

2022/11/30 14:53

2022/11/30 14:30

2022/11/30 14:15

2022/11/30 13:30

2022/11/30 12:53

2022/11/30 12:49

2022/11/30 12:45

2022/11/30 12:43

2022/11/30 12:41

2022/11/30 12:35

2022/11/30 12:14

2022/11/30 11:48

2022/11/30 11:02

2022/11/30 10:56

2022/11/30 10:50

2022/11/30 10:32

Что происходит в «зоне безответственности»?

Накануне Минобороны Азербайджана сообщило об очередном инциденте — на сей раз на Тертерском направлении. Здесь армянские «зинворы», находясь в состоянии алкогольного опьянения, открыли огонь в направлении азербайджанских позиций близ села Гапанлы. ВС Азербайджана незамедлительно приняли ответные меры, потерь нет. Но тем не менее выводы из этого инцидента следует сделать самые серьезные. Как на Тертерском направлении, в зоне, где временно размещены российские миротворцы, вообще оказались армянские «зинворы»? Согласно трехстороннему заявлению от 10 ноября 2020 года, армянские вооруженные формирования должны быть или выведены с территории Азербайджана, или разоружены. И это еще не все. То, что произошло на Тертерском направлении, официально именуется нарушением режима прекращения огня, а неофициально — «войной по пьяни». Такое на линии соприкосновения происходит не в первый раз. В апреле 2021 года на Кельбаджарском направлении армянские «зинворы», тоже, по официальной версии, перепившись, открыли огонь по постам ГПС Азербайджана и российским пограничникам. Россияне оперативно вышли на связь с Баку и попросили не вмешиваться — они сейчас сами разберутся. Плюс ко всему все чаще СМИ сообщают и солдатах, которые «исчезли» из частей, где служили, и с тех пор о них ни слуху ни духу. Это ценная информация к размышлению о реальном уровне дисциплины и «управляемости» в сегодняшней армянской армии. Более того, в «огрызке» астрономическое количество «стволов» просто гуляет по рукам. Только накануне армянские источники сообщили об инциденте: некий житель Ханкенди 36 лет от роду, имя которого не называется, принялся палить из автомата из окна своей квартиры. Стрелка задержали. Как теперь «объясняют» в Ханкенди, он стрелял «в состоянии психологической нестабильности, поскольку его брат без вести пропал во время 44-дневной войны». Еще раньше в верхушке сепаратистов признавали, что «огрызок» сверх всякой меры перенасыщен оружием, и что здесь участились случаи преступлений, связанных с «огнестрелом». Словом, даже если речь идет о случайном инциденте, очевидно, что назрела необходимость серьёзной зачистки «зоны безответственности» РМК, которая превращается в «тикающую бомбу». Здесь сосредоточено изрядное количество вооружённых людей, которых по сути дела никто не контролирует. Но в реальности все куда серьезнее, Инцидент на тертерском, как и ранее на кельбаджарском направлении, произошел на весьма показательном фоне. Сепаратисты явно активизируются и, скажем так, «проверяют терпение» Баку. Напомним: совсем недавно, как уже рассказывал Minval, «парламент» сепаратистов принял «Закон об оккупированных территориях», где высказаны и претензии на азербайджанские земли, и завуалированные угрозы в адрес компаний, работающих на освобождённых землях. СМИ и ТГ-каналы, связанные с сепаратистами, активно сообщают о строительстве, в том числе в Ходжалы, причем, по заслуживающим доверия данным, новые квартиры предназначаются прежде всего «офицерам карабахской армии». Нельзя не заметить и откровенных военных приготовлений. Minval.az уже рассказывал о развязанной сепаратистами террористической войне против азербайджанских сотовых операторов — совсем недавно в результате очередного «инцидента» ранения получил сотрудник Bakcell, ранее «лесные зинворы» в Ходжавенде напали на служебный автомобиль Azercell. Наконец, под прикрытием российских миротворцев сепаратисты опять копают траншеи и оборудуют позиции! А это не просто «игра в войнушку». Активность сепаратистов оставляет четкое ощущение «дежавю». Похожим образом здесь демонстрировали свою безнаказанность чуть больше года назад — накануне 44-дневной войны. Но тогда в Ханкенди должны слишком хорошо помнить, чем закончились попытки испытывать терпение Азербайджана и проверять «методом тыка», что будет, если пересечь «красные линии». И осознавать, что «железный кулак» на месте. А надежды на «заграница нам поможет» могут не сработать точно так же, как они не сработали в 2020 году. Нурани, обозреватель Minval.az

«Энергетическая карта» Европы — кто и как пытался срывать азербайджанские проекты

Ситуация на энергетическом рынке Европы продолжает оставаться труднопредсказуемой. По мнению экспертов, дело вряд ли дойдёт до повторения «нефтяного кризиса» семидесятых годов, когда из-за дефицита электричества на лондонской Пикадилли гасили огни реклам. Но цены на газ и электричество продолжают бить рекорды, и власти, к примеру, латвийского Даугавпилса уже предупреждают, что после рождественских и новогодних праздников объявят об энергетическом кризисе: цен на газ и электричество местный бюджет просто не выдерживает. О рекордном подорожании электричества объявили в Германии, причем цены на электричество «тянутся вверх» вслед за ценой газа. По последним сообщениям, стоимость «голубого топлива» пошла вниз, но до отбоя тревоги еще слишком далеко. Здесь нужно пояснение. Как уверены эксперты, у масштабного кризиса редко бывает только одна причина. И на сей раз свою роль, без сомнения, сыграли и излишнее, без учета экономических и технологических реалий, увлечение «зеленой энергетикой», и безветренное лето, когда популярные ветрогенераторы просто не выработали ожидаемого количества энергии, и многое другое. Но все же на первый план европейские эксперты выводят именно ответственность России. Более того, на фоне дефицита топлива российский «Газпром» уже четыре дня не заказывает транзит газа по газопроводу Ямал-Европа. По официальной версии, нет заявок. По неофициальной, Москва опять «воспитывает» Европу при помощи газовой трубы, чтобы для начала продавить открытие «Северного потока-2», сохранить за собой статус монополиста и дальше продолжать ту же политику «энергетического давления». Но вот если «копнуть поглубже», то становится понятно: в Европе, возможно, наступает критическая точка «передела сфер влияния» в экспорте газа. Где далеко не на последнем месте — азербайджанский Южный газовый коридор. Более того, уже сегодня по своповой схеме, при посредничестве Ирана, по этому пути пойдут и солидные объемы туркменского газа. У Азербайджана нет ни малейшего намерения мешать газ с политикой, кого-то «выталкивать» с рынка и т.д. Но в том, что наличие нового независимого поставщика делает Европу, по крайней мере страны юга Европы, менее уязвимыми для «газового давления» недавних монополистов, сомнений тоже нет. И тем более понятно другое. Да, сегодня вряд ли можно спрогнозировать с достаточной точностью, сколько дней в Европе будет дуть ветер, сколько — стоять полный штиль, и сколько энергии выработают ветрогенераторы. Но ввод в строй важных трубопроводов планируется и прогнозируется заранее. Выход ЮГК на полную мощность планировался на декабрь 2020 года. И вот насколько на этом фоне можно считать «случайным совпадением», что именно осенью 2020 года Армения начала свою «новую войну за новые территории», которую еще в 2019 году обещал ее тогдашний министр обороны Давид Тоноян? Возможно, одного только совпадения дат для далеко идущих выводов еще недостаточно. Но…на днях увидело свет интервью президента Армении Армена Саркисяна изданию Asia Times. Где он, кроме всего прочего, заявил: «…Поскольку мы победили, я думаю, что у нас было преимущество, чтобы действовать более активно и быстро превратить победу в стабильный мир. И, вероятно, в конце 1990-х - начале 2000-х годов был шанс сделать это, и я объясню Вам, почему. Это было время, когда Азербайджан пытался построить трубопровод от Каспийского моря к европейским рынкам, к Средиземному морю, в Турцию - Баку-Джейхан». Как теперь рассуждает Саркисян, «без трубопровода не было шансов, что Азербайджан когда-либо вернет Карабах, потому что трубопровод был силой, деньгами - деньгами, которые помогли им восстановить свою собственную армию. Кроме того, именно деньги помогли им наладить общественные связи и отношения с другими государствами, включая Европу». Как бы о том, что Армении уже тогда следовало начать вторую войну и перерезать трубопровод, Армен Саркисян прямо не заявляет. Но прозрачно намекает: дескать, «в то время армянская армия была самой мощной в регионе». А чуть более года назад, в октябре 2020 года, в разгар войны, когда армянские ракеты разрывались в сотне метров от трубопровода Баку-Джейхан, тот же Армен Саркисян в другом своем интервью уверял: «Если бы армяне захотели ударить по трубе, то сделали бы это 20 лет назад. Несколько артиллерийских ударов, и ее не существовало бы. Но армяне не пошли на такое, там даже пули не было выстрелено", - добавив, что это, оказывается, армяне позволили Азербайджану построить трубопровод, продавать нефть и газ, зарабатывать миллиарды долларов и на эти деньги закупать оружие. Возможно, это еще не доказательство, что в сентябре 2020 года Армения попыталась «исправить ошибку», оккупировать Барду, Тертер и Гянджу, перерезать нефтепровод Баку-Джейхан и сорвать реализацию Южного газового коридора. Но…уже в октябре 2012 года армянские оккупанты проводят в захваченном на тот момент Карабахе беспрецедентные по своим масштабам военные учения. На оккупированные азербайджанские земли стянуты едва ли не все вооружённые силы Армении (тем более что другие направления надежно прикрывает российская база в Гюмри). И Артак Давтян, тогда начальник оперативного управления Генерального штаба ВС, а сегодня — глава армянского генштаба, прямо заявил журналистам, что в рамках учений были смоделированы ракетные удары по военным и экономическим объектам условного противника. А затем уточнил: «Намеченными нами целями будут военные и экономические объекты, в частности, нефтяные и газовые инфраструктуры – энергоносители, которые влияют на экономику». Проще говоря, в ходе учений уже отрабатывали удары по нефтяной инфраструктуре Азербайджана. А в 2016 году, на фоне апрельских боев, когда уже стало понятно, что провокация проваливается, некий неназванный источник в командовании армянского оккупационного корпуса, который в самой Армении упорно именовали «армией Нагорного Карабаха», озвучивал в беседе с журналистами прямые угрозы: «Предупреждаем, что мы готовы ударить по нефтяным коммуникациям с использованием систем Искандер, Скад-В, Точка-У". Можно, конечно, представить себе, что все эти игры с огнём вблизи трубопроводов были исключительно идеей армянской верхушки. Но…в 2011 году защиту Армении от зловредного «западного альянса», который транспортирует нефть в обход России, отрабатывали в рамках совместных учений ОДКБ под руководством генсека этой организации Николая Бордюжи, известного своими симпатиями к Армении. Можно, конечно, отмахнуться: 10 лет прошло, да и Бордюжа пост генсека давно покинул. Но вот назвать «ереванскими фантазиями» российские военно-транспортные самолеты, которые еще с лета 2020 года доставляли в Армению оружие то под видом «стройматериалов», то — «гуманитарной помощи», уже не получится списать ни на пристрастия Бордюжи, ни на фантазии Саркисяна и Давтяна. И тем более дает пищу для размышлений шпионский скандал в Болгарии, о котором уже рассказывал Minval.az - тогда, напомним, в этой стране были арестованы несколько человек по обвинению в шпионаже в пользу РФ, и им, в числе прочего, поручалось собирать сведения о конфликте в Нагорном Карабахе. Болгария к этому конфликту имеет весьма опосредованное касательство, но в Софии приобретают азербайджанский газ. И вот это точно не больные фантазии ереванской верхушки. Другое дело, что война пошла не по плану. И Азербайджан, вышвырнув оккупантов, еще и обезопасил свои трубопроводы, а в декабре, как и планировалось, запустил свой Южный газовый коридор — один из крупнейших инфраструктурных проектов сегодняшней Европы. Где, как напоминал президент Азербайджана, в тех странах, куда поступает азербайджанский газ, никто не мёрзнет. А вот кого в результате успешного азербайджанского экспорта газа прошибает холодный пот — это уже другая тема. Нурани

«Турецкие страхи» российского истэблишмента

Рамзан Кадыров, глава Чечни и, как он сам себя называет, «пехотинец Путина», в очередной раз попал в новости. Рамзан Ахматович напустился на…президента Турции Реджепа Тайипа Эрдогана. Как поясняют в СМИ РФ, 10 декабря в городе Керфез на северо-западе Турции открыли парк имени Джохара Дудаева, первого президента Чечни, который и провозгласил ее независимость. Более того, выступавшие на открытии представители местных властей назвали Дудаева символом борьбы за свободу. Рамзану Кадырову это сильно не понравилось. И он в своем ТГ-канале обвинил турецкие власти в «укрывательстве террористов»: «Открыто обращаюсь к президенту Турции Реджепу Тайипу Эрдогану: определитесь! Либо вы получаете статус государства, публично поддерживающего террористов, либо выступаете за прозрачные и честные отношения с Российской Федерацией, не меняя своих убеждений за ее спиной», — цитируют РосСМИ Кадырова, который пригрозил, что Чечня оставляет за собой право на ответные действия, пока в Турции получают убежище «разыскиваемые бандиты и отморозки», которые «открыто устраивают сборища и мероприятия по переименованию парков именами террористов, причастных к гибели тысяч мирных граждан», и добавил, что в качестве логичного зеркального ответа на действия Турции чеченские власти могли бы увековечить в Грозном имя Абдуллы Оджалана. Здесь, конечно, надо бы напомнить господину Кадырову, что именно его «пехотинцев» задерживают во многих странах, включая Турцию, по обвинению в политических «заказных» убийствах, так что по поводу покровительства террористам ему лучше воздержаться от громких заявлений. Тем более на фоне обещания назвать в Грозном парк именем главаря террористической группировки РКК Абдуллы Оджалана. Можно, конечно, поиронизировать, что Кадыров, дескать, задал нелегкую задачку Кремлю. Где теперь надо и от его заявлений откреститься, и властям Турции недовольство высказать. Пресс-секретарь президента РФ Дмитрий Песков, отметив, что Москва довела до сведения Анкары свое неодобрение, заявил журналистам по поводу слов Кадырова: «Это весьма и весьма эмоциональная, но объяснимая реакция главы российского региона, который пережил несколько войн, <...> которые были спровоцированы, начаты террористами, которые пытались взять под контроль этот регион России». МИД РФ высказался куда жёстче. По словам Марии Захаровой, открытие парка имени лидера чеченских сепаратистов, президента самопровозглашенной Чеченской Республики Ичкерия Джохара Дудаева в Турции противоречит духу российско-турецких отношений и взаимовыгодного сотрудничества, и Москва надеется, что эти сигналы Анкара воспримет со всей серьезностью. По ее словам, попытки увековечить имя Джохара Дудаева «недопустимы и требуют, безусловно, самого решительного осуждения всем международным сообществом - мы должны быть здесь едины. Они напрямую противоречат духу российско-турецких отношений и в том числе взаимовыгодного сотрудничества". Только вот вряд ли слова Кадырова действительно представляли собой исключительно «эмоциональную реакцию». И не так уж важно, на чьей стороне был его покойный отец во времена Дудаева. Просто «пехотинец Путина» вряд ли позволил бы себе «наскакивать» на Эрдогана без соответствующей «отмашки» Кремля. Особенно с учетом «особых отношений» Москвы и Анкары. И вот тут уже, прежде всего, изрядную пищу для размышлений дают новости с украинского трека. СМИ накануне распространили сенсационную новость: Турция может принять участие в натовской операции на Донбассе, а возможно, что и возглавить ее. Во всяком случае, журналистам стало известно о разработке Западом варианта переброски специального военного соединения численностью 35-40 тысяч на базе Сил быстрого реагирования НАТО (NRF), а в качестве основы рассматривается Объединенная оперативная группа повышенной готовности (VJTF). Члены НАТО поочередно командуют VJTF, и в 2021 году командование находится у Турции. В эти утечки можно, конечно, верить или не верить. Но о том, что ради хороших отношений с РФ в Анкаре не станут жертвовать отношениями с Украиной, в Турции предупредили вполне официально. Выступая на заседании Академии международной безопасности в режиме видеоконференции, глава МИД Турции Мевлют Чавушоглу обрушил на Кремль впечатляющий «холодный душ»: «Конфликт Россия-Украина и Россия-НАТО достигли опасных масштабов. То, что у нас с Россией всеобъемлющие отношения, не означает, что мы будем игнорировать наши принципы и близкие отношения с Украиной". На фоне поставок Украине «Байрактаров», пристального внимания Турции к положению крымских татар и неоднократных заявлениях, что Анкара не признает аннексии Крыма, слова Чавушоглу получают понятное прочтение. С учетом той роли, которую играет Турция на Чёрном море и в таком вопросе, как пропуск в Чёрное море кораблей стран-членов НАТО, не имеющих туда собственного «выхода» — тем более. Но, возможно, не меньшую пищу для размышлений дает еще одна новость. По информации «Анадолу», в Хакасии при проведении съёмок задержаны редакторы турецкого издания GZT Назгюль Кенжетай и Эмин Карачак. Они, как уточняется, снимали документальный фильм о жизни тюркских общин в России. Журналистов задержали 16 декабря, вещи конфисковали, отснятые материалы уничтожили. Журналистов должны депортировать, но с 16 по 24 декабря они находились в Абаканском изоляторе временного содержания для иностранных граждан. По последним сообщениям, суд все же постановил выпустить их из-под стражи, и журналистам, скорее всего, будет позволено покинуть пределы РФ самостоятельно. Но сам факт их задержания именно сотрудниками центра «Э» по противодействию экстремизму, обвинения в шпионаже и распространении ислама (притом что хакасы — тюрки, но не мусульмане), и, наконец, утверждения, что турецкие журналисты «ведут антироссийскую пропаганду» и «пытаются показать, что тюркские народы живут в тяжелых условиях под российским руководством» — все это дает изрядную пищу для размышлений. Тем более что Кенжетай и Карачака уже задерживали на Алтае и в Якутске. Правда, тогда после выплаты штрафа отпустили, но вот в Хакасии дело приняло серьёзный оборот. А это уже повод вспомнить, как нервно в российском истэблишменте среагировали на ту самую карту Тюркского мира, которую глава МНР Девлет Бахчели подарил президенту Турции Реджепу Тайипу Эрдогану. Дмитрий Песков, который, напомним, знает турецкий язык, долго работал в Турции и, судя по всему, является неофициальным ответственным лицом за турецкое политическое направление, комментируя появление этой карты, напомним, заявил, что считает нормальным «пестование» Анкарой идей тюркского мира, а затем добавил: «Единственное, могу сожалеть, что на карте все-таки не стоит большая красная звезда в центре тюркского мира. Он не в Турции, он на территории Российской Федерации, на Алтае — в том священном месте для любого тюрка, откуда они и пошли родом. Это я как тюрколог говорю». Но, как показывает задержание турецких журналистов именно в Хакассии, та подаренная Эрдогану карта Москву изрядно напугала. Возможно, это еще не доказательство для суда, что задержание ректора Казанского университета Ильшата Гафурова — звено той же цепи, тем более что обвиняют Гафурова не в экстремизме, а в причастности к заказному убийству. Но в РФ, судя по всему, уже начинают осознавать реальный риск, скажем так, дезинтеграционных процессов. Во всяком случае, Путин, поздравляя около недели назад своих бывших коллег по спецслужбам с Днём чекиста, назвал экстремизм «главной угрозой единству России». До последнего времени самым «неспокойным» регионом здесь считался Северный Кавказ, но теперь, похоже, в фокусе внимания уже тюркоязычные регионы. Только вот дело в том, что репрессии — не самый надёжный способ удержать единство страны. Нурани