“Biz Heydər Əliyevə münasibətdə dəhşətli yanlışlıqlar etmişik” - Rauf Arifoğlu

AZXEBER.COM-un “Onun 10 cavabı” rubrikasının növbəti qonağı “Yeni Müsavat” Media Qrupunun rəhbəri Rauf Arifoğludur.
O müxtəlif media qurumlarında çalışan 10 jurnalistin suallarını cavablandırıb. 

1. Tural Tağıyev
 
– Rauf bəy, müasir jurnalistikada nələri qəbul etmirsiniz və ya bəyənmirsiniz?
 
– Müasir jurnalistika anlayışı yoxdur, jurnalistika anlayışı var. Sadəcə jurnalistikanın yeni texnoloji inqilaba uyğunlaşma prosesi gedir. Burada ən çox bəyənmədiyim amil jarqonlardan istifadə olunmasıdır. Daha sonra bloq janrında görüntülü xəbərlərin səhnəyə çıxması prosesi var, orada söyüş prosesi gedir. Bu görüntülü xəbərlər jurnalistikaya mənfi təsir edir. Həm yaxşılığa doğru, həm də neqativə doğru təsirlər var. Ümumi yekun söz demək üçün hələ çox tezdir.
 
2. Mərahim Nəsib
 
– Rauf Arifoğlu mövqeyi ilə bağlı ona ünvanlanan tənqidləri haqlı sayırmı? Bu qədər tənqid olunmasını özü nə ilə əlaqələndirir?
 

– Haqlı saymıram, amma dözümlü yanaşıram. Çünki mən çox böyük bir manevr etdim. Müxalif düşərgəsinin əsas ruporu olan “Yeni Müsavat” qəzetini müxalifət düşərgəsindən çıxararaq müstəqil bir platformaya gətirməyə çalışdım. Ona görə də həm müxalifət, həm də mənim bu manevrimi gözləyən və illərdir məndən düşmənçilik yığmış iqtidardakı bir sıra məmurlar tərəfindən hücuma məruz qaldım. Heç bir siyasi xadim, qəzet redaktoru, jurnalist hər hansı manevrinə görə bu qədər təpki ilə rastlaşmayıb. Mən bütün bunlara dözümlü yanaşıram. Get-gedə onların təpkilərinin, tənqidlərinin, iradlarının sayı azalmaqdadır. Çünki tarix və proseslər məni haqlı çıxarır. Mən bu manevri bir az gec etsəydim, media qurumu batacaqdı. Yəni indi yerlərdə sürünürdü.

İndi o adamlar bir dənə də olsun mitinq, kütləvi aksiya keçirə bilmirlər, ölkəyə bir fayda verə bilmirlər. 44 günlük Vətən Müharibəsi oldu, mənim əvvəllər təmsil olunduğum müxalifət düşərgəsi heç bir fayda vermədi. Yalnız Ali Baş Komandanı və ordunu dəstəkləyən ümumi bəyanata imza atmaqdan başqa heç nə etmədilər. Nə bir xarici media quruluşunda çıxışlar oldu, nə sərhəd bölgəsində əsgərləri dəstəkləyəcək addımlar atıldı, nə özləri siyasi rəhbər kimi orduya yazıldılar.

“Yeni Müsavat” qəzeti və onun media quruluşları, “youtube” platforması, sosial media hesabları – hamısı gecə-gündüz bir əsgər kimi çalışdı. Mən o manevri bir az gec etsəydim müxalifətin günündəydim. Mən indi niyə tənqid olunuram, çünki öndəyik, görünürük. Hər bir addım reaksiya ilə rastlaşırsa, demək ki, bu və ya başqa şəkildə alınır. Biz müxalifət düşərgəsindən ayrılandan sonra sosial medianı əhatə etmişik, televiziyamız yaranıb, “nyu-media” vahidlərimiz güclənib. Kollektivimizin sayı artıb. Yəni, uğurlarımız çoxdur. Biz bunları heç nədən imtina etmədən qazanmışıq. İqtidar, müxalifət tərəfindən nə qədər döyülsək də, əzilsək də, o brendi qorumuşuq. Bundan başqa əlavə bir brendə olaraq Minval.az brendini də yaratdıq. İnformasiya müharibəsində özünü göstərən media quruluşlarından biri oldu.
 
3. Günel Hüseynli
 
– Həbsdə yatmısınız. O illəri necə xatırlayırsınız? Bir jurnalistin həyatında həbsxana nə deməkdir?
 
– Mən iki dəfə həbsdə yatmışam. 2000-ci ilin avqust ayında “təyyarə qaçırmağı təşkil etmək” iddiası ilə həbs olunmuşam. Mənim dostlarımdan biri Culfada yaşayırdı. “Müsavat” partiyasının rayon təşkilatının sədri idi, həm də “Yeni Müsavat”ın Culfa təmsilçisinin qardaşı idi. Naxçıvan – Bakı reysi ilə uçan təyyarəni qaçırdı və tələb etdi ki, Türkiyəyə sürsünlər, Elçibəyi ziyarət etmək istəyib və bir sıra tələbləri olub. Təyyarədən mənə zəng vurdu və mənim həbsimə səbəb oldu. Çox ağır ittihamlarla, 9 il həbs yata biləcək ittihamlarla mühakimə olundum. Amma sonunda təmiz atladım. Dünya dövlətləri məni müdafiə etdilər.
 
2003-cü ildə prezidentliyə namizəd İsa Qəmbərin vəkili olaraq və onun prezidentliyi üçün çalışdığım üçün fəaliyyətimdən dolayı 1041 nəfərlə bərabər mən də həbs olundum. Yekunda cəmi 41 nəfər qaldı və o zaman da 5 il iş aldım, 1 il 7 ay da o zaman yatdım. Yəni, iki dəfə DTX zindanı, həbsxana, ölüm korpusu görmüş hər birində də bir kitab yazaraq çıxmış bir şəxsəm.
Həbsxananın jurnalist üçün xeyli əhəmiyyəti var. Gələcək üçün, yazıçılıq üçün, eyni zamanda siyasətçi üçün də əhəmiyyətlidir. Hər kəsi görüb, tanıyırsan. Hesab elə ki, aktiv jurnalistsən, böyük bir ətrafın var, bir haqq yolu üçün vuruşursan, amma “ölürsən”, amma nə baş verdiyini görə bilirsən. Həbsxana da elədir, “ölürsən” amma geri dönmək şansın var. Görürsən, insanlar necə vəfasız olurlar. Sənin qapını açmırlar, necə etibarsız, nankor olduqlarını anlayırsan. O zaman 33 nəfər partiya rəhbərliyinə aid olan şəxs mənim əleyhimə ifadə verdi. Bütün partiyalar yalnız mənim həbsimə yönəldilər ki, mən həbs olunum, canlarını qurtarsınlar. Mənim hərəkətimin məna və məntiqini axtarırlarsa, 2003-2005-ci il fraqmentlərinə baxsınlar. Burada Azərbaycan jurnalistikasında olan bütün liderlər məni satdılar, yəni mənim əleyhimə yalan ifadə verdilər. İstintaq çalışırdı ki, mən mütləq həbs olunum, çünki müəyyən çəkim var idi və o çəkini sındırmaq üçün çoxsaylı ifadələr var idi. İndi yekə-yekə danışan liderlərin hamsının dosyaları əlimdədir. Məni 1041 nəfərin lideri kimi təsbit etdilər. Baxmayaraq ki, orada Sərdar Cəlaloğlu var idi, Arif Hacılı var idi, baş nazir olmuş Pənah Hüseyn var idi, İbrahim İbrahimli var idi, amma məni bütün o prosesin lideri etmişdilər. Açıq şəkildə böhtan xarakterli ifadə verib indi yekə-yekə danışan siyasi liderlər var ki, mən onlara hər dəfə baxanda utanıram.
 
4. Gülnarə Abasova
 
– Bütün ömrünüz savaşlarla keçib. Bəs indi kiminlə savaşırsınız?
 
– İndi rəqabət içərisindəyik. Hazırda sosial media ilə savaşırıq. Öndə olmaq üçün zamanla savaşırıq. Bir xəbər əldə edirik, özümüz yazıb hazırlayınca, başlıq, şəkil qoyunca bir də görürsən ki, “feysbuk”da kimsə o xəbəri verib “partladıb”. İndi sən o xəbəri elə təqdim etməlisən ki, o da sənə tiraj gətirsin. Mənlə bərabər 60 nəfərlik bir kollektiv ayaqda qalsın. Savaşımız bu savaşdır. Davam edirik, yəni biz jurnalistik, jurnalist nəyin uğrunda savaşırsa, biz də onun uğrunda savaşırıq. Eyni zamanda müharibə fraqmentində ermənilərlə informasiya savaşına daxil olduq, o proses indi də davam edir.
 
5. Mahir Xəttab
 
– Jurnalistikanı, medianı məmur nəzarətindən çıxarıb necə azad mətbuata çevirmək olar?
 
– Bu, çox böyük dərddir. Təkcə məmur nəzarəti deyil. Sovet dövründən qəzetlər də, kitablar da hər şey partiyaya məxsus idi və onun mənafelərinə uyğun olmalı idi. İndi oradan gələn bir sistem var. Nə qədər ki, yaşlılar, elə mən də onların içərisində olmaqla, onlar cəmiyyəti idarə edirlər, o tendensiya davam edəcək. Müxalifət və onun liderləri istəyir ki, qəzetlər onun əlində olsun, gecə-gündüz ona çalışsınlar. Media və jurnalistlər onun nəzarətində olsun, onu əleyhinə bir şey deməsin və ya dəyərkən çox yüngül şəkildə desinlər. Mən 32 ildir ki, mediadayam, mənim artıq 55 yaşım var. Medianı məmur, siyasi lider basqısından çıxarmaq üçün savaşa-savaşa gəlməkdəyəm. Elə mənə qarşı olan təpkilərin də mahiyyəti budur. Mən istəyirəm ki, nə iqtidara, nə müxalifətə tabe olan bir media quruluşu yaradam. Buna isə yenidən bir 30 ilimiz də olsa, nail ola bilərik. Mən əminəm ki, onun əsasını qoymuşuq.
 
6. Mikayıl Mirzəzadə
 
– Rauf bəy, demisiniz ki, imkanım olsa, AXCP sədri Əli Kərimlini öldürərəm. Bu nifrətin səbəbi nədir?
 
– Öldürmək ifadəsi olmayıb, demişəm ki, Əli Kərimli və tərəfdarlarının hakimiyyətə gəlmə imkanı və şansı olsa, mən əlimdə silah onlara qarşı vuruşmağa hazıram. 44 günlük müharibə modeli və ondan sonrakı müddətdə Azərbaycanın siyasətində erməniçilik edənlər kimlərdir? Azərbaycanın qocaman qələbəsini, Şuşanın qaytarılmasını millətin burnundan töküb bayram etməyə qoymayan, öz qələbəsinə şübhə ilə yanaşmasına vadar edən kimlərdir?
Bu zehniyyət, bu düşüncə, bu fikir məndən deyilsə, mənim kimi düşünmürsənsə, onlar hakimiyyətə gəlsə, Azərbaycanda 1920-ci illərin fəlakəti olar. Onlar kimi düşünməyən hər kəsin nəfəsini kəsərlər, boğub öldürərlər. Onların yanında ancaq trol dəstəsi var. Onlar vasitəsilə böhtan atmadıqları adam qalmayıb. Bunlardan ən böyüyü də bizim qələbəmizədir. Bizim əldə etdiyimiz 7 rayondur. Hansı ki, keçən il bu vaxt onların yalnız biri üçün hər kəs hər şeyə, hər güzəştə hazır idi. İkisini, üçünü alıb, ermənilərə müəyyən status verək deyilirdi. İndi nə status var, nə başqa bir şey var, hamsını əldə etmişik. Cəmi yüzdə 3 faizi torpaqlarımız qalıb, gücümüz bura qədərdir. Rusiya basqısı var, Fransa basqısı var, xristian ölkələrinin basqısı var və bu qədər müdhiş qələbənin fonunda Əli Kərimovçuluq. O zehniyyət 10 noyabrdan sonra bu milləti param-parça etdi. Əvvəl dedi Ağdam olmayacaq, sonra dedi Laçın olmayacaq, Kəlbəcər olmayacaq yalandır, o 10 günlük periodda belə qarayaxma kampaniyası apardı. Hesab edin ki, gözəl bir lövhə var, o lövhəninin də mərkəzində Şuşa yerləşir, bunlar o lövhənin üzərini xətləyə-xətləyə gedirlər. O zehniyyət üçün əlimdə silah olaram, yəni bu, obrazdı, bu, metaforadır. Mən əlimə silahı Birinci Qarabağ müharibəsində götürmüş adamam. Təbii ki, öz vətəndaşımı vurmaram, öldürmərəm. Bu, metaforadır ki, yəni bu zehniyyətin iqtidar olması fəlakət ola bilər. Mən bunu görmüşəm, tanıyıram, mənim keçmiş dostum olub. Mən buna, bunun əhatəsinə bələdəm.
 
7. Gülayə Mecidova
 
– Bir vaxtlar ən radikal qəzetin baş redaktoru idiniz. O illəri necə xatırlayırsınız? Nə baş vermişdi? 17 il əvvəlki Rauf bəylə bugünkü arasında hansı fərqlər var?
 
– Biz Azərbaycanda müxalifət partiyasının iqtidar olması üçün çalışırdıq. Hakimiyyətlə də çox sərt qarşıdurma şəraitində mübarizə aparırdıq. Mən o partiyanın həm də funksionerlərindən biri idim. Ümumiyyətlə, o partiyanı quran 5 adamdan biriyəm. İndiki rəhbərlik kimi sonradan gəlməmişəm. Sonra İsa Qəmbəri və başqalarını dəvət etdik. Uzun müddət iqtidar olma mübarizəsini apardıq. Alınmadı, getdik həbsdə cəzamızı da çəkdik. Sonra mən gördüm ki, bu mübarizənin, bu savaşın heç bir mənası, məntiqi yoxdur. Çünki taktika əvvəldən yanlış idi. Mən bir qəzetə, bir kollektivə, bir media quruluşuna mənsub idim. Ya orada qalıb bütün məsələlərə qarışmalı idim, daha sonra Avropaya mühacirət etməli idim, ya da kollektivimi, qəzetimi, onun brendini, 32 illik “Yeni Müsavat” adını xilas edərək normal bir qəzetəçilik kursu seçməli idim. Yəni, bir radikal siyasətçidən, bir orta xətt götürən qəzetçiyə transfer olunmağı bacardım. Bunun özü böyük bir nailiyyətdir.
Eyni zamanda 17 il bundan əvvəlki dünya yoxdur. 17 il əvvəlki Türkiyə yoxdur, Azərbaycan yoxdur. Həmin Rusiya yoxdur. 17 əvvəlki telefon, texnika belə yoxdur. Bu dəyişən dünyada hər kəsin Rauf Arifoğlunun dəyişməməsini istəyir? Bu, mümkün deyil axı. Siyasətçi dəyişən şəraitdə və mühitdə manevrlər edərək müqavilələr imzalamaq, yeni oluşumlar qurmaq, iqtidara daha yaxın gəlmək, iqtidar olmaq istəyi və s. bacarmalıdır. Bizim bunların heç birinə ehtiyacımız yoxdur, sadəcə olaraq öz qəzetimizi, mövqeyimizi, prinsipimizi qorumaq haqqında düşündük, kollektiv olaraq qərar qəbul etdik və bu xətti seçdik. Peşman da deyilik. O xəttə kömək etdik ki, o xətt Şuşanı aldı, Azərbaycana qaytardı. O xəttin yanından uzaqlaşdıq ki, o xətt indi Qarabağ qələbəsini qaralayır. Biz vaxtında nə qədər düzgün seçim etmişik ki, indiki Rauf Arifoğlu onları gönünə bələyir. O böhtançıları, o fərsizləri, o bataqlıq aşiqlərini, o palçıq vedrəsi işlədənləri biz çox yaxşı tanıyırıq. Onlar ancaq palçıq atmaqla, biz də işləməklə məşğuluq. Bilirsiniz, məni tənqid edənlərin çoxu indi ölüb. Üstlərindən bir neçə dəfə ot keçib. Çoxunun qəbir daşları köhnəlib. Çünki mən 32 ildir proses aparıram. Hamının hər şey xoşuna gəlmir. Mən ayaqdayam, yolumu davam edirəm. Yeni nəsillər gəlir. Kimi yanıma işləməyə gəlir, sevir, arxamca yaxşı sözlər yazır, kimi də söyür. O cür də yaşlanır gedir. Amma biz faydalı işlə məşğuluq.
 
8. Ayna Fərhad
 
– 90-cı illərdəki “Yeni Müsavat”la, bu günümüzdəkinin fərqi nədir?
 
– 90-cı illərdəki Azərbaycan dəyişibsə, biz də dəyişməliyik. 90-cı illərdə də Türkiyə var idi, amma bizə gəlib kömək etmədi. Elçibəy vertolyot istədi, mən o zaman Azərbaycan Xalq Cəbhəsi İcraiyyə komitəsinin üzvü idim, məxfi məlumatlara çıxışım var idi. Türkiyə bizə arxa durmadı. Amma görürsünüz dünya dəyişdi, Türkiyə bizə arxa durdu. 300 il idi Rusiya ilə Türkiyə müharibə aparırdı, indi müttəfiq kimi bərabər hərəkətlər edirlər. Yəni deyişmək lazımdır, siyasət dini, fəlsəfi cərəyan deyil. Buraya gələn mütəhərrik olmalıdır. Manevr etməlidir. Siyasi düşərgəsini dəyişmək günah sayılmır. Türkiyədə bir millət vəkili bəzən bir partiyadan keçir başqasına. Yəni, siyasətçinin işi budur. Amma Azərbaycan siyasətində, mediasında mənim qədər sabit, stabil bir adam yoxdur. Çünki həyatımda cəmi bir iş yerim olub, onu da özüm qurmuşam. Cəmi bir ad altında fəaliyyət göstərmişəm. Başqa heç yerə nə getmişəm, nə oturmuşam, nə vəzifə daşımışam. Nə rüşvət almışam, nə məmur olmuşam. Günün 18 saatını işləyirəm. Əvvəllər kompüterlə işləyərdim, indi telefonla işləyirəm. Bu qədər imkan var. Hər şey inkişaf edib, bir dəqiqəyə mən telefonla sayta material qoyuram. Canlı yayımlar edirəm. Bu qədər dünya dəyişibsə, “Yeni Müsavat” da dəyişməlidir. Buna haqlı yanaşmaq lazımdır, düz edib dəyişmişik. Mən dəyişməsəydim indi kimi müzakirə edəcəkdiniz?
 
9. Aydın Nuri
 
– Ulu öndər Heydər Əliyevə qarşı hər zaman radikal mövqedə idiniz. İndi geri baxanda səhv etdiyinizi düşünürsünüzmü?
 
– Biz Heydər Əliyevə münasibətdə təkcə Rauf Arifoğlu olaraq yox, düşərgə olaraq dəhşətli yanlışlıqlar etmişik. Onun zərbələrinin nəticəsində indi özümüz yaşayırıq. 1993-cü ildə Elçibəy Heydər Əliyevi çağırdı. Həmin müddətdə onun ən doğru addımı bu idi. O qurtuluş günü YAP-çılar üçün, Azərbaycan üçün deyildi, bizim üçün idi. O gəlməsə idi, bizi Sürət Hüseynov asacaqdı. Çünki məlum oldu ki, liderlərimizin hamısı qorxaqdır, hamısı qaçdılar. Mən burada Elçibəyi istisna edirəm. Çünki onun başqa çarəsi olmadı. Vətəndaş müharibəsinin qarşısını almaq üçün başqa yerə getmədi, öz kəndinə getdi. Amma yerdə qalan hər kəs – hərbçisi də, qoşun komandiri də, naziri də, döyüşçüsü də, hər kəs qaçdı. Ortada bir adam qalmadı.
Heydər Əliyev dedi ki, biz sizinlə işləyək, çünki kadr yox idi. Haradan gətirsin, necə gətirsin, özü təkbaşına gəlib. Bizim liderlər gizli şəraitdə komanda verdilər ki, hamı istefa versin. Bu, dəhşətli səhv idi. Həmin ekstremal vəziyyətdə Heydər Əliyev komanda yığaraq özünə güc yığdı. Çünki ona bir yandan biz təzyiq edirdik, bir yandan Sürət Hüseynov, bir yandan Moskva, bir yandan İran təzyiq edirdi. O fövqəladə şəraitdə biz onu buraxdıq, Sürət Hüseynovla tək qaldı. Bizim taktika da o idi ki, bir-birilərini məhv edəcəklər və biz yenidən hakimiyyətə qayıdacağıq. Ondan sonra da bir radikal tərz başladı. Bizi xilas edən bir adamı 1998-ci ilədək prezident kimi tanımadıq. Səhv idik. Biz Azərbaycanın bugünkü qələbəsini bəlkə də daha da yaxınlaşdıra bilərdik. Bir cəbhədə ermənilərlə vuruşurdu, bir cəbhədə Sürətlə, bir cəbhədə də bizlə, bizim media ilə vuruşurdu. Amma mən gənc idim, o düşərgənin içərisində idim.
Heydər Əliyev hakimiyyətə gələndə mənim 26 yaşım var idi. Lider bildiyim insanların sözünə baxırdım, düşünürdüm ki, yəqin onlar deyən doğrudur. İndi baxıram ki, hamısı fəlakət imiş. Heç biz hakimiyyəti tam verməyə də bilərdik. Hamısı vəzifəsini dondurdu, özləri də Leninqrada, meşəliyə qaçdılar. Niyə gizlənirsən, adamı dəvət etmisiniz, qalın işləyin. Rauf Arifoğlunu da, başqalarını da qabağa verməzdiniz. Ömrümüzü çürütməzdiniz. Azərbaycanı çürütməzdiniz. O zaman ekstremal vəziyyətdə yığılan komandanı İlham Əliyev hələ də təmizləyə bilmir. Biz qalsa idik, bizim kadrlar hərəkət uşaqları idi, təmiz kadrlar idi. Onların hamısına bir komanda verib Heydər Əliyevə qarşı düşmən elan etdilər. Bəs düşmən idisə, niyə gətirdiniz, özünüz dəvət etmişdiniz. Gətirdinizsə, niyə düşmən dediniz? Bax kök oradandır, mən özbaşına radikal olmadım. Mən bir düşərgəni təmsil edirdim. 20 ildən çox rupor olmuşam. Onların tarixi səhvi idi, Azərbaycanı bir bataqlıqa saldılar, indi İlham Əliyev zorla təmizləyir. Elə indi də eyni prosesi aparırlar. Sadəcə biz yaşlandıq, ağıllandıq, uzaqlaşdıq.
10. Aydın Nuri
 
– Rauf bəy, deputatlıq yarışında dostunuz İqbal Ağazadə ilə mübarizə apardınız. Sizcə, bu qədər gərginliyə dəyərdimi?
 
– Mən seçkiyə gedəndə İqbal Ağazadə ilə heç bir münasibətim yox idi. Salamımız da yox idi, düşmən idik. Yəni dost deyildik. Dostum olsa idi gedərdimmi? Təbii ki, gedərdim. Mən Azərbaycanın hansı bölgəsinə getsəm, orada mütləq bir dostum olacaq. O dairədən mən qalib gəlmişəm. Sonra, sadəcə hökumət mənim mandatımı tanımaq istəmədi. İqbal Ağazadəyə 3 dəfə imkan verdilər. Amma mənim o imkanımı tanımadılar. Onların sevmədiyi kimi, iqtidar da narahat oldu ki, qısa müddətdə ətrafına bu qədər adam yığır, güc yığır, yəqin ona görə də məni qoymadılar. Amma o namus, qeyrət deyil ki, bir dairədir. O da gedə bilər, orada başqaları da var idi, onlar da mənim dostum idi. Bu bir demokratiya yarışıdır. Nə qədər siyasətçi var ki, dost ola-ola eyni dairədən namizədlik veriblər. Onları hamı unudur, amma məni unutmurlar.

Müsahibə, Vacib

Nəşr edilib: 2021/05/18 12:22

Baxış:100


XƏBƏR LENTİ

2021/11/30 17:33

2021/11/30 17:13

2021/11/30 17:07

2021/05/18 12:22

2021/11/30 17:05

2021/11/30 17:03

2021/11/30 17:01

2021/11/30 16:59

2021/11/30 16:29

2021/11/30 16:24

2021/11/30 16:22

2021/11/30 16:21

2021/11/30 16:17

2021/11/30 16:15

2021/11/30 16:00

2021/11/30 15:59

2021/11/30 15:57

2021/11/30 15:55

2021/11/30 15:53

2021/11/30 15:52

2021/11/30 15:51

2021/11/30 15:50

2021/11/30 15:48

2021/11/30 15:47

2021/11/30 15:47

2021/11/30 15:46

2021/11/30 15:44

2021/11/30 14:49

2021/11/30 14:44

2021/11/30 14:38

2021/11/30 14:31

2021/11/30 14:21

2021/11/30 14:06

2021/11/30 14:02

2021/11/30 14:00

2021/11/30 13:58

2021/11/30 13:55

2021/11/30 13:52

2021/11/30 13:51

2021/11/30 13:49

2021/11/30 13:47

2021/11/30 13:47

2021/11/30 13:46

2021/11/30 13:43

2021/11/30 13:41

2021/11/30 13:38

2021/11/30 13:37

2021/11/30 13:35

2021/11/30 13:33

2021/11/30 13:33

Сенсационное заявление Эрдогана: что происходит в треугольнике Киев-Анкара-Москва?

Турция готова взять на себя роль посредника между Россией и Украиной — это заявление президента Турции Реджепа Тайипа Эрдогана эксперты с полным основанием сочли сенсационным. Возвращаясь с саммита ОЭС в Ашхабаде, Эрдоган заявил журналистам на борту своего самолета: "Мы выступаем за установление мира в регионе, особенно когда речь идет в первую очередь о крымских тюрках. Мы неоднократно обсуждали эти вопросы с дружественной Россией и особенно с господином [президентом РФ Владимиром] Путиным. Мы хотим, чтобы [этот регион] не был территорией, где доминирует война. Пусть на этой территории в будущем царит мир, мы желаем развивать отношение к этому вопросу в позитивном ключе". Кроме того, по его словам, Турция "будет посредничать в этом вопросе, обсуждать этот вопрос". "Мы будем развивать эти переговоры как с Украиной, так и с господином Путиным. Мы хотим, чтобы мы участвовали в решении этого вопроса", — цитируют его турецкие СМИ. Предложил Эрдоган и провести трехсторонний саммит. РосСМИ в качестве «бэкграунда» новости отмечают: еще накануне президент Украины Владимир Зеленский сообщил, что Киев именно через турецкого лидера передал Москве список из 450 граждан Украины, которые удерживаются в Донбассе и России, и ожидает от Москвы ответного сигнала. Заявление Эрдогана о посредничестве, с учетом особых отношений Анкары и Москвы — это уже четкая «заявка», что главным переговорщиком Запада с РФ с учетом этих самых «особых отношений» будет теперь уже не Германия, где к тому же отставка канцлера Ангелы Меркель — это уже по сути свершившийся факт, а Турция. Более того, эта «рокировка» полностью укладывается и в натовский тренд — в Североатлантическом альянсе растёт влияние стран, не входящих в ЕС. Не говоря о том, что у Турции есть и серьёзная история дипломатического посредничества — достаточно вспомнить, что Анкара представляла интересы Ирана в Ираке и Ирака в Иране во время ирано-иракской войны. Но есть, к сожалению, и неудачный опыт. В начале второго десятилетия XXI века, когда в Сирии гражданское противостояние только разгоралось, Анкара предложила свое посредничество. Как раз накануне наступил короткий период потепления отношений Турции с властями Сирии. Более того, в Анкаре лучше, чем где бы то ни было, осознавали риски, которые несет конфликт у собственных границ. Турецкие дипломаты организовали несколько раундов переговоров между представителями режима Башара Асада и сирийской оппозицией, где на тот момент ИГИЛ не существовало от слова «вообще». Но затем свою посредническую миссию Анкара публично свернула. Как объявили в Турции, Башар Асад на переговорах обещал одно, а делал другое. То есть, в переводе, договаривался о реформах и политических «подвижках», а в реальности делал ставку на репрессии. Сегодняшнее предложение о посредничестве Анкара тоже озвучивает на показательном фоне. Прозвучало оно в то время, когда в мировом информационном пространстве обсуждается опасность нового российского вторжения в Украину и полномасштабного конфликта на Чёрном море. Куда, напомним, имеет выход и Турция. Но вот в РФ реакция оказалась весьма прохладной. Пресс-секретарь президента РФ Дмитрий Песков, которого считают одной из главных фигур именно на турецком треке, заявил, что, во-первых, «источники» он не комментирует, а во-вторых, «Россия не является стороной конфликта по Донбассу, и на таком саммите найти пути решения проблемы будет невозможно». По мнению Пескова, «стороной конфликта является с одной стороны Киев, а с другой стороны - представители самопровозглашенных республик". Честно говоря, фейк про «шахтеров и трактористов», будто бы воюющих на Донбассе, пресс-секретарю президента озвучивать даже как-то неудобно. Повторять кальку со штампов армянской пропаганды «это не агрессия Армении, а самоопределение армян Карабаха» — тем более. Еще интереснее, чем тогда объясняют в Кремле участие России в «Нормандском формате» и т.д. Но куда примечательнее сам факт озвученного Песковым отказа от турецкого посредничества. Особенно на фоне того, что происходит на украинско-турецком треке. Где дело, судя по всему, не ограничивается одними «Байрактарами». Турция — еще и ключевой игрок НАТО на Чёрном море. И самое главное, в Анкаре прекрасно понимают, против кого в первую очередь России нужен «военный кулак» в Крыму. Более того, здесь нелишне вернуться на несколько дней назад. И вспомнить нашумевшее заявление на своей пресс-конференции президента Украины Владимира Зеленского о нашумевшей истории с «вагнеровцами», которое уже цитировал Minval.az. Рассказывая о ключевом разговоре с теперь уже бывшим руководителем Главного управления разведки Минобороны Украины Василием Бурбой о спецоперации по задержанию «вагнеровцев», Зеленский, напомним, рассказал, что прямо озвучил вопрос: «Турецкие авиалинии – Эрдоган должен знать? – Нет. – Понял». И если вспомнить, что вылетали «Вагнеровцы» именно в Стамбул «Турецкими авиалиниями», что предлагалось Зеленскому сделать то же самое, что потом произойдёт с рейсом, на котором над Беларусью будет лететь Протасевич, но на сей раз на его борту были бы не мягкотелые телеграмм-блоггеры, а боевики, которые вполне могли бы захватить самолет в воздухе — неудивительно, что в Киеве предпочли не ввязываться. Причем Зеленский особо подчеркнул: у него возникло подозрение, что его хотят поссорить именно с Эрдоганом и втянуть Украину в огромный скандал с Турцией: «Эрдоган никогда бы нам этого не простил. Я с ним обсуждаю такие вещи за закрытыми дверьми, такие вещи! Как он нам помогает! Я бы никогда не въехал в эту стену». А тогда уже причины отказа РФ от посредничества Турции более чем понятны. В Москве отдают себе отчёт: Турция, в отличие от таких «титанов мировой дипломатии», как «дамасский мясник» Башар Асад, не ввела режим санкций против РФ, но тем не менее она поддерживает территориальную целостность Украины и признает Крым украинским. А еще развивает с Украиной военное сотрудничество. В такой ситуации РФ на международной арене с турецким посредничеством было просто «нечего ловить». Другой вопрос, какой окажется цена отказа от этого посредничества для самой России. Которая, похоже, недооценила готовность Запада все же «вписаться» за Украину и в результате, судя по всему, упустила шанс выйти из «спирали напряженности» с Киевом, не потеряв лица. Но это уже не проблемы Турции. Нурани

«Подожгут» ли мигранты Сувалкский коридор?

Ситуация на границе Беларуси с Литвой и Польшей остается труднопредсказуемой. Еще накануне СМИ гордо сообщали, что Ирак начал вывозить своих мигрантов из Беларуси. Теоретически это должно было бы означать разблокирование кризиса и снижение напряженности. Но на практике до «отбоя тревоги» еще слишком далеко. Накануне президент Беларуси Александр Лукашенко вновь обвинил власти Литвы, точнее, литовских «силовиков», в убийстве нелегальных мигрантов. Еще 27 ноября  в Государственном пограничном комитете (ГПК) Белоруссии заявили, что обнаружили тело избитого до смерти «нелегала», на следующий день — об обнаружении тела «избитого и истощенного мужчины неславянской внешности», а также следы его волочения к белорусской границе с территории Литвы. Теперь обвинения озвучил уже президент Лукашенко. Он рассказал о двух трупах, «подкинутых» за последние два дня на белорусскую границу, и заявил, что якобы литовские правоохранители помещают в спальный мешок мертвых или полуживых нелегалов, после чего подбрасывают их на белорусскую границу, где местные пограничники обнаруживают уже бездыханные тела. Правда, зачем литовцам понадобилось подбрасывать тела избитых мигрантов на территорию Беларуси, не пояснил. Зато известно другое. Как уже рассказывал Minval.az, «миграционный кризис» на границе Беларуси с Литвой и Польшей возник отнюдь не спонтанно. Еще несколькими месяцами ранее турфирмы, связанные с Минском, начали активно предлагать на рынках Сирии, Ирака и Турции, где скопилось предостаточно беженцев из Сирии и Ирака, туры в Беларусь с перспективой перехода границы в Польшу и Литву, а это уже «шенген». Стоил такой «тур», напомним, от 10 до 12 тысяч долларов. Причем мигрантов «организованно» привозили на границу, те устраивали шумные марши, пытались прорываться силой… Честно говоря, то, что происходит на границе Беларуси с Польшей и Литвой, оставляет стойкое ощущение дежавю. Нечто подобное имело место летом 2020 года на дагестанском участке границы Азербайджана и России. КПП на границе тогда были закрыты из-за пандемии коронавируса, большая часть граждан Азербайджана, находившихся в РФ, вернулись домой уже в первые недели, а летом настал черёд тех, кто рассчитывал переждать пандемию в России, но затем передумал и все же решил возвращаться. Через закрытые границы пропускали с учетом емкости карантинной системы — свои правила диктовал коронавирус. МИД Азербайджана выступал с разъяснениями, советовал регистрироваться на специальном сайте и приезжать к КПП к назначенному времени перехода. Но тут же нашлись те, кто советовал ждать прямо у границы. В результате у КПП в Дагестане возник стихийный лагерь, напряженность росла, стали появляться провокаторы, которые советовали «прорываться»,.. Сегодня уже понятно, что обстановку в Азербайджане накаляли намеренно — накануне вооруженных провокаций в Армении. В случае же с белорусской границей расчет другой. Оказавшись в «нерукопожатном» статусе после президентских выборов 2020 года, жесткого подавления протестов, «дела Протасевича» и т.д., Лукашенко остро нуждался в чем-то таком, что заставило бы европейских лидеров все же выйти с ним на прямой диалог. Где миграционный кризис представляется как раз «достойной темой». Беларусь в ближневосточную политику интегрирована, конечно, слабо, но вот Россия — очень даже. Навербовать тех же иракских курдов, пообещать им «шенген» и ждать, когда в Вильнюсе и Варшаве запаникуют — все это представлялось «делом техники». Кризис, однако, срежиссировать удалось, но вот решить с его помощью главную задачу и пробить дипломатическую блокаду — уже нет. Да, телефонный разговор Лукашенко с Меркель состоялся, но вот удалось ли Минску повысить свой статус на европейском политическом поле, превратить тему мигрантов в предмет торга и расширить переговорную повестку — вопрос открытый. Более того, теперь уже и в адрес Минска и Москвы зазвучали обвинения, что там искусственно создали кризис на границе, а нелегалов просто обманули, пообещав им «шенген», которого не было и быть не могло. Именно тогда РосСМИ вдруг заговорили о жестокости польских и литовских силовиков в отношении мигрантов. Вначале рассказывали про «пестициды в воде полицейских водометов». Теперь градус «страшилок» повысился до трупов избитых мигрантов. Но, похоже, эти «страшилки» были лишь прелюдией к главной теме. Где уже на первом месте не мигранты с белорусской стороны границы, а солдаты НАТО — с польской и литовской. Напомним: о том, что к белорусской границе стягиваются натовские силы, сообщила российская газета «Известия» со ссылкой на соцсети. Затем факт сосредоточения войск подтвердил и неназванный источник в минобороны РФ. А военный эксперт Вячеслав Шурыгин припечатал: «Предлог для наращивания военной группировки всегда найдется. Все всегда чем-то это оправдывают. Вопрос только, чем такие вещи заканчиваются. Современные противоречия, которые все более туго затягиваются в первую очередь между нами, США и Великобританией, все меньше находят возможности разрядки через какие-то переговоры». И вот на этом фоне Александр Лукашенко выступил с заявлением, которое может иметь совершенно неожиданное продолжение. Президент Беларуси приказал своей армии быть готовой к «агрессии» НАТО и даже пообещал «не остаться в стороне» в случае войны на Донбассе. Но в то же время заявил, что ответного сосредоточения войск не будет. А вот это уже серьезно. Особенно с учетом некоторых реалий. Эксперты уже вспомнили о Сувалкском коридоре. Это узкая полоска земли, где соприкасаются границы Польши и Литвы. С востока ее очерчивает граница с Беларусью, с запада — с российской Калининградской областью. Здесь, по мнению многих экспертов, самая уязвимая точка в «натовской» обороне стран Балтии. И именно здесь риск военной детонации особенно высок. Тем более теперь, когда президент Литвы Гитанас Науседа обратился к НАТО с призывом пересмотреть отношения с Беларусью. Он заявил на совместной пресс-конференции с генсеком НАТО Йенсом Столтенбергом, что белорусская армия все больше интегрируется с вооруженными силами России, после чего продолжил: "Это ставит перед НАТО новые задачи, и альянс должен соответствующим образом скорректировать свои планы, стратегию и тактику, чтобы быть готовым к ответу". В переводе: если прежде Лукашенко еще вёл свою политику и воздерживался от слишком открытой поддержки российских военных игр, прекрасно понимая, что рискует в этой ситуации прежде всего Беларусь, а уже потом Россия, то теперь свободы рук у него куда меньше. А вот рисков существенно больше. И, как показывает отказ Минска начать ответное стягивание своих войск к границе, власти Беларуси все же намерены «оставить дверь для переговоров» открытой.  Другой вопрос, захотят ли войти в нее потенциальные собеседники И если да, то с каким именно переговорным предложением. Нурани

Президент Ильхам Алиев: «Азербайджан сам восстановил свою территориальную целостность»

Саммит ОЭС в Ашхабаде завершён. И, как того и следовало ожидать, теперь уже очередь за экспертным сообществом: подвести и проанализировать его итоги. И вот тут даже самый беглый анализ не оставляет сомнений: главным действующим лицом саммита был именно президент Азербайджана Ильхам Алиев. Встреча ОЭС состоялась через год после победы в Карабахе, и это нашло свое отражение во многих аспектах. Президент Азербайджана Ильхам Алиев в своем выступлении подчеркнул: «Азербайджан сам восстановил свою территориальную целостность. Азербайджан сам обеспечил исполнение принятых в 1993 году Советом Безопасности ООН четырех резолюций, требующих незамедлительного, полного и безоговорочного вывода армянских вооруженных сил с оккупированных территорий Азербайджана». А это не только констатация, скажем так, нового военно-территориального баланса. Азербайджан сделал то, на что у международного сообщества, Минской группы и т.д. не хватило почти что 30 лет. Чем доказал еще и свою государственную зрелость. Эти новые реалии нашли отражение в итоговой декларации встречи. Участники саммита ОЭС поздравили народ Азербайджана с победой и восстановлением территориальной целостности, а еще призвали вкладывать инвестиции в проекты на освобожденных землях. Более того, в итоговой декларации не просто говорится о документах, подписанных лидерами Азербайджана, России и Армении, но и употребляется именно слово «коридор». А это уже прямая иллюстрация к словам президента Азербайджана: «На последнем Саммите Организации экономического сотрудничества я проинформировал моих коллег о Зангезурском коридоре. Сегодня могу сказать, что Зангезурский коридор становится реальностью. Эта новая транспортная инфраструктура станет важной частью коридоров Восток-Запад и Север-Юг. Уверен, что страны-члены ОЭС будут пользоваться данным коридором». Для Азербайджана это — законный политический успех, подтверждение статуса страны-победителя и еще один шаг по конвертации военного успеха в политические и дипломатические дивиденды. Для Армении — дипломатическая катастрофа. Среди стран, подписавших итоговую декларацию с поздравлениями в адрес Азербайджана — три государства, входящих вместе с Арменией в ОДКБ: Казахстан, Кыргызстан и Таджикистан. Еще один удар после Тюркского саммита, и еще одна демонстрация влияния и авторитета Азербайджана на том «поле», которое Армения как бы должна считать своим. Здесь огромное поле для комментирования. Понятно, что «идущий в ад ищет себе попутчика», и политическая верхушка Армении регулярно это подтверждает. Только вот членство в ОДКБ не отменяет национальных интересов. Особенно теперь, когда Азербайджан обезопасил свои транспортные коммуникации и открывает Зангезурский коридор. Что вместе с транскаспийской паромной переправой и новым торговым портом на Каспии предоставляет странам Центральной Азии возможность удобного и прямого выхода в Турцию и на рынок Средиземноморья. И самое главное, никто не отменял ни признанных границ, ни международное право. Словом, неудивительно, что в Нур-Султане, Бишкеке, Душанбе делают ставку на Азербайджан. Более того, подписал итоговую декларацию и Иран, на который в Армении тоже возлагалось столько надежд. Впрочем, об Иране следует сказать особо. Как и планировалось, на полях саммита прошла встреча президентов Азербайджана и ИРИ Ильхама Алиева и Эбрахима Раиси. Которая обозначила новый, позитивный тренд в развитии отношений Азербайджана и ИРИ, совместное использование Зангезурского коридора и т.д. Более того, настоящей региональной сенсацией стало достижение трехсторонних договорённостей между Баку, Ашхабадом и Тегераном о своповых поставках туркменского газа через Иран в Азербайджан и далее уже по азербайджанскому Южному газовому коридору. Все три страны теперь участвуют в масштабном, долгосрочном и взаимовыгодном проекте, что многократно снижает вероятность конфликтов между ними. Более того, Ашхабад получил то, чего у него не было с момента распада СССР — выход на европейский рынок без посредничества российского «Газпрома». Что особенно примечательно сегодня, на фоне бушующего в Европе газового кризиса. Так что Азербайджану будет что представить на скором саммите ЕС и «Восточного партнерства». И это далеко не полный перечень тех итогов победы Азербайджана в Карабахе и связанных с ней региональных подвижек на поле только одной встречи в верхах. Не говоря о том, что очерченные на саммите ОЭС тренды только начинают раскрываться. Президент Азербайджана вновь продемонстрировал «мастер-класс» в большой дипломатии, и его результаты определяют «дипломатическую погоду» на огромном пространстве. Нурани