Qüdrət Həsənquliyev: “O məmurlar korrupsiya pullarına burada iş yerləri açmayıblar, çünki…”

“Məmur aldığı maaşla özünün ləyaqətli həyatını təmin edə bilmirsə, oğurlayacaq”

Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (BAXCP) sədri, deputat, Milli Məclisin Dövlət quruculuğu və hüquq siyasəti komitəsi sədrinin müavini Qüdrət Həsənquliyev “Yeni Müsavat”ın suallarını cavablandırıb. Parlament müxalifətinin təmsilçisi yaz sessiyasının yekunları, ölkədə korrupsiya və rüşvətxorluğa qarşı aparılan mübarizə, islahatlar prosesi və digər məsələlərlə bağlı maraqlı fikirlər söyləyib, həmçinin ölkədə inkişafı əngəlləyən maneələrin aradan qaldırılması istiqamətində konkret təkliflərini irəli sürüb.

– Qüdrət bəy, Milli Məclisin yaz sessiyası artıq geridə qalıb və hazırda növbədənkənar sessiya öz işini davam etdirir. Parlament müxalifətinin təmsilçisi kimi, Sahibə Qafarovanın sədrliyini necə dəyərləndirirsiniz? Hər halda, deputatlıq fəaliyyətiniz dövründə ilk dəfə idi ki, xanım spikerin rəhbərlik etdiyi parlamentdə təmsil olunursuz. Bu mənada fikirləriniz maraqlıdır.

– Sahibə xanımın seçilməsindən  sonra həm Milli Məclis Aparatında xeyli dəyişikliklər edilib, struktur və kadr islahatları həyata keçirilib. Ümid edirəm ki, biz bunun müsbət nəticələrini hiss edəcəyik. Eyni zamanda biz yaz sessiyası dövründə çox ciddi qanun layihələrini müzakirə etmişik.  Bilirsiniz ki, növbədənkənar seçkilər olduğuna görə biz yaz sessiyasını tam işləyə bilməmişik. Amma ümid edirəm ki, payız sessiyası daha işgüzar şəraitdə keçəcək və xüsusilə də islahatların dərinləşdirilməsi istiqamətində – istər məhkəmə-hüquq islahatlarının, istərsə də iqtisadi və siyasi sahədə islahatların aparılması istiqamətində çox mühüm qanun layihələrini qəbul edəcəyik.

– Ölkədə koronavirus pandemiyası ilə mübarizə  davam edir. Düzdür, bir çoxları təhlükənin ötüb keçdiyini zənn edirdi, amma görünən budur ki, hələ ciddi risklər var. Karantin rejimi yumşalsa da, sonradan yenidən sərtləşdirmə ilə bağlı qərarlar verildi. Bu situasiyanı necə şərh edə bilərsiniz?

– Ümumən ölkəmiz bu mübarizədən üzüağ çıxdı. Həm yoluxanların, həm dünyasını dəyişənlərin sayı az oldu. Dövlət vaxtında insanların bir-birindən təcrid olunması istiqamətində zəruri addımlar atdı. Bizim iqtisadiyyatımız neftdən asılıdır. Neftin də qiyməti kəskin şəkildə aşağı düşüb. Büdcədə neftin qiyməti 55 dollar götürülmüşdü, Brent markalı neftin bugünkü qiyməti 30 dollardan yuxarıdır. Bu, onu göstərir ki, bizim xeyli dərəcədə büdcə kəsirimiz olacaq. Biz müəyyən xərcləri ixtisar etmək zorunda qalacağıq. Yaxud Neft Fondundan büdcəyə daha çox vəsait yönəltməli olacağıq. Ona görə də belə bir vəziyyətdə bizim uzun müddət karantin rejimini saxlamağımız mümkünsüz idi. Həm də açıq deyim ki, karantin rejiminin iki aydan artıq müddətdə davam etməsi başqa fəsadlara da səbəb ola bilərdi. Bizim üçün təkcə insanların fiziki sağlamlığı əsas deyil, həm də onların əqli-psixoloji durumunun qaydasında olması lazımdır. İnsanların üzünə qapını bağlayıb saxlamaq, belə bir vəziyyət insanların psixikasına öz mənfi təsirini göstərə bilərdi. Ona görə də müəyyən zaman kəsimi üçün müəyyən yumşalmalara gedilməsi zərurət idi, bundan qaçmaq mümkün deyildi. Bu mənada hökumət haqlı olaraq yumşalma qərarları verdi. Amma son vaxtlar biz görürük ki, yoluxanların sayı artır. Xüsusilə xaricdən gətirilən Azərbaycan vətəndaşlarının hesabına. Xaricdə, xüsusilə də Rusiyada qalan vətəndaşlarımız ölkəyə gətirilir və onların arasında yoluxanların sayı çoxdur. Düşünürəm ki, kütləvi tədbirlərin keçirilməsinə, yas, toy mərasimlərinin keçirilməsinə bundan sonra da qadağa qoyulmalıdır. Şəraitdən asılı olaraq, Nazirlər Kabineti qərar qəbul etməlidir. İndidən heç kim deyə bilməz ki, bu vəziyyət nə qədər davam edəcək. Hamı deyir ki, virusun ikinci dalğası baş qaldıra bilər. Bu halda, hətta başqa məhdudiyyətlərin tətbiqinə ehtiyac yarana bilər. Bu, real vəziyyətdən asılı olacaq.

– Qüdrət bəy, karantin dövründə korrupsiyalaşmış məmurların həbsi geniş rezonans doğurdu, xeyli müzakirə edildi. Orta çıxan qənaət bu oldu ki, ölkə rəhbərliyinin korrupsiyaya qarşı mübarizədə prinsipial mövqeyinin qarşılığında yenə də məmurlar hətta kasıbın çörəyinə əl uzadırlar. Bu kimi halların səbəbi nədir, sizcə?

– Əvvəla, qeyd edim ki, cinayətkarlığa qarşı mübarizəni sərtləşdirməklə və cəza tədbirlərini ağırlaşdırmaqla rüşvətxorluğu, korrupsiyanı səngitmək olar. Amma bunun kökünü qazıyıb çıxarmaq üçün həmin cinayəti doğuran səbəb və şərait aradan qaldırılmalıdır. İlk növbədə – bu, qaçılmazdır, əgər korrupsiyaya qarşı mübarizə aparmaq istəyiriksə, bu addımları atmalıyıq – əvvəla, dövlət məmurlarının sayı azaldılmalıdır… Bizdə dövlət aparatı həddindən artıq şişib. Biz məmurlara yüksək maaş verə bilmirik. Ona görə də onlar hamısı çalışır ki, hansısa formada, bəzi hallarda hətta qanunsuz yollarla əlavə qazanc əldə etsinlər. Bu da sözsüz ki, sadə insanların hesabına baş verir və ona görə də narazılığı artırır. Dediyim kimi, məmurların sayı kəskin şəkildə azaldılmalıdır, ilkin mərhələdə ən azı 30 faiz ixtisar aparılmalıdır. İxtisara salınan məmurların pulları digər məmurların əməkhaqqının artırılmasına yönəldilməlidir, hələ üstünə də əlavələr edilməlidir. Yəni məmur aldığı maaşla özünün ləyaqətli həyatını təmin edə bilmirsə, oğurlayacaq. Az bir insan olar ki, oğurlamasın. Oğurladığının bir hissəsini də nəzarətedici funksiyaları yerinə yetirən vəzifəli şəxslərə verəcək. Ona görə ki, onların da maaşı azdır, onların da pula ehtiyacı var. Beləliklə də bu zəncirvari reaksiya davam edəcək. Deməli, həm məmurların sayı azaldılmalı, həm də onların maaşı artırılmalıdır. Üçüncüsü, yerlərdə sakinlər yerli dövlət, hakimiyyət orqanlarının formalaşdırılması prosesində iştirak etməlidirlər. Ona görə də mən deyirdim ki, bələdiyyələrə yerli dövlət, hakimiyyət orqanları statusu verilməlidir. İndi bələdiyyələr yerli özünüidarə orqanıdır, o, dövlət, hakimiyyət orqanı sayılmır. Yerli dövlət hakimiyyəti orqanı olmalıdır və icra başçılarının səlahiyyətlərinin mütləq əksəriyyəti əllərindən alınmalıdır, verilməlidir yerli dövlət hakimiyyət orqanlarına. İndi icra başçısı yalnız Prezident qarşısında məsuliyyət daşıyır, xalq qarşısında məsuliyyət daşımır. Düzdür, Prezident deyir ki, xalqın sizə münasibətinə uyğun olaraq mən sizə münasibət bəsləyəcəyəm, fəaliyyətinizi qiymətləndirəcəyəm. Yenə deyirəm, onların xalq qarşısında heç bir öhdəliyi yoxdur. Amma yerlərdə bələdiyyə sədrlərini xalq seçsə, onlar birbaşa yerli sakinlər qarşısında məsuliyyət daşıyacaqlar.

– Məntiqlə siz növbədənkənar bələdiyyə seçkilərini təklif edirsiniz, eləmi?

– Bəli. Bu islahatlar olsa, biz birinci konstitusiyanı dəyişməliyik. Ona görə ki, konstitusiyada bələdiyyələr yerli özünüidarəetmə orqanları kimi nəzərdə tutulub. Necə ki, sovet dövründə rayon sovetləri və rayon icraiyyə komitələri var idi… Yəni rayon sovetləri rayon əhalisi tərəfindən seçilirdi, həmin sovetin iclasında da icraiyyə komitəsi formalaşdırılırdı. Birinci katiblər isə sanki onlara nəzarət funksiyasını yerinə yetirirdi. Bizdə də konstitusiyanın qorunmasına nəzarət funksiyasını icra hakimiyyəti başçıları yerinə yetirməlidir. Amma qalan bütün səlahiyyətlər bələdiyyələrə verilməlidir. Eynilə Türkiyədəki kimi. Türkiyədə valilərin səlahiyyəti nədirsə, bizdə də icra başçılarının səlahiyyəti o olmalıdır. Amma əsas səlahiyyət bələdiyyələrdə olmalıdır, onu da xalq seçməlidir. Bir neçə dəfə demişəm, ABŞ-da hətta polis rəislərini – şerifləri də xalq seçir. Çünki həmin şəxslər təhlükəsizliyə cavab verirlər. Odur ki, bizdə də ilk növbədə yerli sakinlər yerli dövlət hakimiyyəti orqanlarının formalaşması prosesində yaxından iştirak etməlidir. Rüşvətxorluğun, korrupsiyanın qarşısını almağın növbəti yolu bundan ibarətdir. Bunun ardınca isə ölkədə ciddi məhkəmə-hüquq islahatları həyata keçirilməlidir. Bizdə məhkəmələrin, hakimlərin müstəqilliyini təmin etmək üçün hakimlər yalnız cinayət törətdikdə, onlar məsuliyyətə cəlb olunub vəzifəsindən uzaqlaşdırıla bilərlər.  Yəni indiki kimi, intizam məsuliyyətinə cəlb etməklə, hakimi işdən çıxartmaq olmaz. Həmçinin özünüidarə orqanı olan Məhkəmə-Hüquq Şurası yalnız hakimlərdən ibarət tərkibdə formalaşmalıdır. İndi ədliyyə naziri, hökumətin bir üzvü gəlib dövlət hakimiyyətinin müstəqil qanadı olan məhkəmələrin özünüidarə orqanının başında durmamalıdır. Yəni Məhkəmə-Hüquq Şurasının sədri olmamalıdır. Eyni zamanda, hakimlər də özlərini Ədliyyə Nazirliyinin işçiləri kimi hiss etməməlidir. Mülkiyyətin toxunulmazlığına və rayonlarda qanunvericiliyin aliliyinin təmin olunmasına əsas təminat verən orqan məhkəmələrdir. Biz Biləsuvarda gördük, rəsmi mətbuat da yazdı ki, nə qədər fermerin torpağı məhz məhkəmələrin əli ilə alınıb, başqalarına verilib. Yəni ölkədə güclü məhkəmə hakimiyyəti qurmadan, ölkədə qanunun aliliyini bərpa etmək çox çətin məsələdir. Bu istiqamətdə də işlər görülməlidir.

– Vaxtaşırı xaricdəki vəsaitlərimizin ölkəyə gətirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış etmisiniz. İndiki iqtisadi çətinliklərin mövcudluğu şəraitində bununla bağlı nə deyə bilərsiniz? Digər tərəfdən, həbs olunan məmurlarla bağlı yayımlanan kadrlardan da aydın oldu ki, əllərdə böyük pullar cəmlənib və onlar hər hansı bir sahəyə, tutaq ki, hansısa müəssisələrin tikilməsinə yönəldilməyib, ölü vəsait kimi qalıb. Həmçinin maliyyə amnistiyasının verilməsi təklifinə yanaşmanız maraqlıdır.

– Təbii ki, bunun ardınca ölkədə ciddi iqtisadi islahatlar da həyata keçirilməlidir. Kompleks islahatların tərkib hissəsi kimi maliyyə amnistiyasının verilməsi özünü doğrulda bilər. Amma məhkəmə islahatları həyata keçirilməyəcəksə, heç kim pulunu Azərbaycana gətirməyəcək. Əgər bilirsə ki, sonradan o pulu tutub onun əlindən alacaqlar, o pulu bura gətirməyəcək. Elə buna görə də bu pulları buradan xaricə qaçırdıblar. Niyə o məmurlar korrupsiya yolu ilə topladıqları pulların hesabına burada iş yerləri, müəssisələr açmayıblar, gedib Şərqi Avropa ölkələrində, ofşorlarda, banklarda dövr etdirirlər, amma burda emal, yüngül sənaye müəssisələri qurmadılar, xidmət sahələri yaratmadılar? Qorxdular ki, sabah tutub əllərindən alacaqlar. Ona görə də amnistiyanın verilməsi heç nəyi dəyişməyəcək.

– Bəs elə isə nədən başlamaq lazımdır?

– Birinci növbədə mülkiyyətə təminat verilməlidir. Bu təminatı da məhkəmə verə bilər. Yalnız islahatlardan sonra bu addım atılmalıdır. İnsanlar inanmalıdır ki, onun pulu təhlükəsiz bir bölgəyə, kapitalın təhlükəsizliyinə təminat verən məhkəmə-ədliyyə sisteminin olduğu bir ölkəyə gəlib girir. O olmasa, heç kim o pulu geri qaytarmayacaq, nə qədər amnistiya verirsən ver. Söhbət ondan getmir ki, ondan soruşacaqlar, bu pul səndə haradandır? Söhbət ondan gedir ki, o, gətirdiyi əmlakı burada qoruya biləcəkmi? Ona görə də bu addım özünü doğrultmayacaq. Ona görə də kompleks tədbirlər həyata keçiriləcəyi təqdirdə və ikincisi, biznes mühiti üçün əlverişli şərait yaradılacağı təqdirdə, indiki himayəçilik, proteksanizm aradan qaldırılmayana qədər, təbii inhisarçılığa son qoyulmayana qədər… Dövlətin tabeliyində olan iri şirkətləri parçalayıb özəlləşdirmək lazımdır, yaxud uzun müddətə idarəetməyə verilməlidir. Rəqabət mühiti yaradılmalıdır. Bizdə niyə qiymətlər belə bahadır? Ona görə ki, o sahədə fəaliyyət göstərən alternativ özəl şirkətlər yoxdur. Ona görə də inhisarçılığa son qoyulmalıdır. Dövlət əmlakı ciddi şəkildə özəlləşdirməyə çıxarılmalıdır, biznes üçün əlverişli mühit təmin olunmalıdır.

Müsahibə, Vacib

Nəşr edilib: 2020/06/05 10:58

Baxış:336


XƏBƏR LENTİ

2021/11/30 17:33

2021/11/30 17:13

2021/11/30 17:07

2020/06/05 10:58

2021/11/30 17:05

2021/11/30 17:03

2021/11/30 17:01

2021/11/30 16:59

2021/11/30 16:29

2021/11/30 16:24

2021/11/30 16:22

2021/11/30 16:21

2021/11/30 16:17

2021/11/30 16:15

2021/11/30 16:00

2021/11/30 15:59

2021/11/30 15:57

2021/11/30 15:55

2021/11/30 15:53

2021/11/30 15:52

2021/11/30 15:51

2021/11/30 15:50

2021/11/30 15:48

2021/11/30 15:47

2021/11/30 15:47

2021/11/30 15:46

2021/11/30 15:44

2021/11/30 14:49

2021/11/30 14:44

2021/11/30 14:38

2021/11/30 14:31

2021/11/30 14:21

2021/11/30 14:06

2021/11/30 14:02

2021/11/30 14:00

2021/11/30 13:58

2021/11/30 13:55

2021/11/30 13:52

2021/11/30 13:51

2021/11/30 13:49

2021/11/30 13:47

2021/11/30 13:47

2021/11/30 13:46

2021/11/30 13:43

2021/11/30 13:41

2021/11/30 13:38

2021/11/30 13:37

2021/11/30 13:35

2021/11/30 13:33

2021/11/30 13:33

«Подожгут» ли мигранты Сувалкский коридор?

Ситуация на границе Беларуси с Литвой и Польшей остается труднопредсказуемой. Еще накануне СМИ гордо сообщали, что Ирак начал вывозить своих мигрантов из Беларуси. Теоретически это должно было бы означать разблокирование кризиса и снижение напряженности. Но на практике до «отбоя тревоги» еще слишком далеко. Накануне президент Беларуси Александр Лукашенко вновь обвинил власти Литвы, точнее, литовских «силовиков», в убийстве нелегальных мигрантов. Еще 27 ноября  в Государственном пограничном комитете (ГПК) Белоруссии заявили, что обнаружили тело избитого до смерти «нелегала», на следующий день — об обнаружении тела «избитого и истощенного мужчины неславянской внешности», а также следы его волочения к белорусской границе с территории Литвы. Теперь обвинения озвучил уже президент Лукашенко. Он рассказал о двух трупах, «подкинутых» за последние два дня на белорусскую границу, и заявил, что якобы литовские правоохранители помещают в спальный мешок мертвых или полуживых нелегалов, после чего подбрасывают их на белорусскую границу, где местные пограничники обнаруживают уже бездыханные тела. Правда, зачем литовцам понадобилось подбрасывать тела избитых мигрантов на территорию Беларуси, не пояснил. Зато известно другое. Как уже рассказывал Minval.az, «миграционный кризис» на границе Беларуси с Литвой и Польшей возник отнюдь не спонтанно. Еще несколькими месяцами ранее турфирмы, связанные с Минском, начали активно предлагать на рынках Сирии, Ирака и Турции, где скопилось предостаточно беженцев из Сирии и Ирака, туры в Беларусь с перспективой перехода границы в Польшу и Литву, а это уже «шенген». Стоил такой «тур», напомним, от 10 до 12 тысяч долларов. Причем мигрантов «организованно» привозили на границу, те устраивали шумные марши, пытались прорываться силой… Честно говоря, то, что происходит на границе Беларуси с Польшей и Литвой, оставляет стойкое ощущение дежавю. Нечто подобное имело место летом 2020 года на дагестанском участке границы Азербайджана и России. КПП на границе тогда были закрыты из-за пандемии коронавируса, большая часть граждан Азербайджана, находившихся в РФ, вернулись домой уже в первые недели, а летом настал черёд тех, кто рассчитывал переждать пандемию в России, но затем передумал и все же решил возвращаться. Через закрытые границы пропускали с учетом емкости карантинной системы — свои правила диктовал коронавирус. МИД Азербайджана выступал с разъяснениями, советовал регистрироваться на специальном сайте и приезжать к КПП к назначенному времени перехода. Но тут же нашлись те, кто советовал ждать прямо у границы. В результате у КПП в Дагестане возник стихийный лагерь, напряженность росла, стали появляться провокаторы, которые советовали «прорываться»,.. Сегодня уже понятно, что обстановку в Азербайджане накаляли намеренно — накануне вооруженных провокаций в Армении. В случае же с белорусской границей расчет другой. Оказавшись в «нерукопожатном» статусе после президентских выборов 2020 года, жесткого подавления протестов, «дела Протасевича» и т.д., Лукашенко остро нуждался в чем-то таком, что заставило бы европейских лидеров все же выйти с ним на прямой диалог. Где миграционный кризис представляется как раз «достойной темой». Беларусь в ближневосточную политику интегрирована, конечно, слабо, но вот Россия — очень даже. Навербовать тех же иракских курдов, пообещать им «шенген» и ждать, когда в Вильнюсе и Варшаве запаникуют — все это представлялось «делом техники». Кризис, однако, срежиссировать удалось, но вот решить с его помощью главную задачу и пробить дипломатическую блокаду — уже нет. Да, телефонный разговор Лукашенко с Меркель состоялся, но вот удалось ли Минску повысить свой статус на европейском политическом поле, превратить тему мигрантов в предмет торга и расширить переговорную повестку — вопрос открытый. Более того, теперь уже и в адрес Минска и Москвы зазвучали обвинения, что там искусственно создали кризис на границе, а нелегалов просто обманули, пообещав им «шенген», которого не было и быть не могло. Именно тогда РосСМИ вдруг заговорили о жестокости польских и литовских силовиков в отношении мигрантов. Вначале рассказывали про «пестициды в воде полицейских водометов». Теперь градус «страшилок» повысился до трупов избитых мигрантов. Но, похоже, эти «страшилки» были лишь прелюдией к главной теме. Где уже на первом месте не мигранты с белорусской стороны границы, а солдаты НАТО — с польской и литовской. Напомним: о том, что к белорусской границе стягиваются натовские силы, сообщила российская газета «Известия» со ссылкой на соцсети. Затем факт сосредоточения войск подтвердил и неназванный источник в минобороны РФ. А военный эксперт Вячеслав Шурыгин припечатал: «Предлог для наращивания военной группировки всегда найдется. Все всегда чем-то это оправдывают. Вопрос только, чем такие вещи заканчиваются. Современные противоречия, которые все более туго затягиваются в первую очередь между нами, США и Великобританией, все меньше находят возможности разрядки через какие-то переговоры». И вот на этом фоне Александр Лукашенко выступил с заявлением, которое может иметь совершенно неожиданное продолжение. Президент Беларуси приказал своей армии быть готовой к «агрессии» НАТО и даже пообещал «не остаться в стороне» в случае войны на Донбассе. Но в то же время заявил, что ответного сосредоточения войск не будет. А вот это уже серьезно. Особенно с учетом некоторых реалий. Эксперты уже вспомнили о Сувалкском коридоре. Это узкая полоска земли, где соприкасаются границы Польши и Литвы. С востока ее очерчивает граница с Беларусью, с запада — с российской Калининградской областью. Здесь, по мнению многих экспертов, самая уязвимая точка в «натовской» обороне стран Балтии. И именно здесь риск военной детонации особенно высок. Тем более теперь, когда президент Литвы Гитанас Науседа обратился к НАТО с призывом пересмотреть отношения с Беларусью. Он заявил на совместной пресс-конференции с генсеком НАТО Йенсом Столтенбергом, что белорусская армия все больше интегрируется с вооруженными силами России, после чего продолжил: "Это ставит перед НАТО новые задачи, и альянс должен соответствующим образом скорректировать свои планы, стратегию и тактику, чтобы быть готовым к ответу". В переводе: если прежде Лукашенко еще вёл свою политику и воздерживался от слишком открытой поддержки российских военных игр, прекрасно понимая, что рискует в этой ситуации прежде всего Беларусь, а уже потом Россия, то теперь свободы рук у него куда меньше. А вот рисков существенно больше. И, как показывает отказ Минска начать ответное стягивание своих войск к границе, власти Беларуси все же намерены «оставить дверь для переговоров» открытой.  Другой вопрос, захотят ли войти в нее потенциальные собеседники И если да, то с каким именно переговорным предложением. Нурани

Президент Ильхам Алиев: «Азербайджан сам восстановил свою территориальную целостность»

Саммит ОЭС в Ашхабаде завершён. И, как того и следовало ожидать, теперь уже очередь за экспертным сообществом: подвести и проанализировать его итоги. И вот тут даже самый беглый анализ не оставляет сомнений: главным действующим лицом саммита был именно президент Азербайджана Ильхам Алиев. Встреча ОЭС состоялась через год после победы в Карабахе, и это нашло свое отражение во многих аспектах. Президент Азербайджана Ильхам Алиев в своем выступлении подчеркнул: «Азербайджан сам восстановил свою территориальную целостность. Азербайджан сам обеспечил исполнение принятых в 1993 году Советом Безопасности ООН четырех резолюций, требующих незамедлительного, полного и безоговорочного вывода армянских вооруженных сил с оккупированных территорий Азербайджана». А это не только констатация, скажем так, нового военно-территориального баланса. Азербайджан сделал то, на что у международного сообщества, Минской группы и т.д. не хватило почти что 30 лет. Чем доказал еще и свою государственную зрелость. Эти новые реалии нашли отражение в итоговой декларации встречи. Участники саммита ОЭС поздравили народ Азербайджана с победой и восстановлением территориальной целостности, а еще призвали вкладывать инвестиции в проекты на освобожденных землях. Более того, в итоговой декларации не просто говорится о документах, подписанных лидерами Азербайджана, России и Армении, но и употребляется именно слово «коридор». А это уже прямая иллюстрация к словам президента Азербайджана: «На последнем Саммите Организации экономического сотрудничества я проинформировал моих коллег о Зангезурском коридоре. Сегодня могу сказать, что Зангезурский коридор становится реальностью. Эта новая транспортная инфраструктура станет важной частью коридоров Восток-Запад и Север-Юг. Уверен, что страны-члены ОЭС будут пользоваться данным коридором». Для Азербайджана это — законный политический успех, подтверждение статуса страны-победителя и еще один шаг по конвертации военного успеха в политические и дипломатические дивиденды. Для Армении — дипломатическая катастрофа. Среди стран, подписавших итоговую декларацию с поздравлениями в адрес Азербайджана — три государства, входящих вместе с Арменией в ОДКБ: Казахстан, Кыргызстан и Таджикистан. Еще один удар после Тюркского саммита, и еще одна демонстрация влияния и авторитета Азербайджана на том «поле», которое Армения как бы должна считать своим. Здесь огромное поле для комментирования. Понятно, что «идущий в ад ищет себе попутчика», и политическая верхушка Армении регулярно это подтверждает. Только вот членство в ОДКБ не отменяет национальных интересов. Особенно теперь, когда Азербайджан обезопасил свои транспортные коммуникации и открывает Зангезурский коридор. Что вместе с транскаспийской паромной переправой и новым торговым портом на Каспии предоставляет странам Центральной Азии возможность удобного и прямого выхода в Турцию и на рынок Средиземноморья. И самое главное, никто не отменял ни признанных границ, ни международное право. Словом, неудивительно, что в Нур-Султане, Бишкеке, Душанбе делают ставку на Азербайджан. Более того, подписал итоговую декларацию и Иран, на который в Армении тоже возлагалось столько надежд. Впрочем, об Иране следует сказать особо. Как и планировалось, на полях саммита прошла встреча президентов Азербайджана и ИРИ Ильхама Алиева и Эбрахима Раиси. Которая обозначила новый, позитивный тренд в развитии отношений Азербайджана и ИРИ, совместное использование Зангезурского коридора и т.д. Более того, настоящей региональной сенсацией стало достижение трехсторонних договорённостей между Баку, Ашхабадом и Тегераном о своповых поставках туркменского газа через Иран в Азербайджан и далее уже по азербайджанскому Южному газовому коридору. Все три страны теперь участвуют в масштабном, долгосрочном и взаимовыгодном проекте, что многократно снижает вероятность конфликтов между ними. Более того, Ашхабад получил то, чего у него не было с момента распада СССР — выход на европейский рынок без посредничества российского «Газпрома». Что особенно примечательно сегодня, на фоне бушующего в Европе газового кризиса. Так что Азербайджану будет что представить на скором саммите ЕС и «Восточного партнерства». И это далеко не полный перечень тех итогов победы Азербайджана в Карабахе и связанных с ней региональных подвижек на поле только одной встречи в верхах. Не говоря о том, что очерченные на саммите ОЭС тренды только начинают раскрываться. Президент Азербайджана вновь продемонстрировал «мастер-класс» в большой дипломатии, и его результаты определяют «дипломатическую погоду» на огромном пространстве. Нурани

Сочинская встреча, геополитические «сюрпризы» и дилемма «Экспресс-газеты». И не только

Есть старое, но оттого не менее актуальное правило: лучше иметь умного врага, чем глупого союзника. Как и то, что от союзника прежде всего требуется верность. А еще, скажем так, предсказуемое поведение. И вот понимание этих простых политических истин как минимум позволяет пролить свет на некоторые «закулисные» стороны сочинской встречи. Здесь, пожалуй, следует немного изменить масштаб картинки. И сравнить отношения Кремля с Баку и Ереваном. Казалось бы, здесь все понятно. Азербайджан воздерживается от участия в интеграционных проектах, входит в Движение Неприсоединения, проводит действительно независимую внешнюю политику, поставляет нефть и газ на европейский рынок по независимым экспортным трубопроводам и ещё активно развивает сотрудничество с натовской Турцией. А Армения— исторический союзник России, ее даже называют «форпостом» Кремля, страна, входящая в ЕАЭС и ОДКБ. Но не все так просто. В самом деле, Азербайджан не просто выстроил с Россией конструктивными по-настоящему добрососедские отношения на основе взаимного доверия и уважения, которые теперь вышли на уровень стратегического партнёрства. Самое главное, что это отношения предсказуемые, стабильные и, если можно так выразиться, честные. Да, Азербайджан не участвует в интеграционных проектах, но и воздерживается от заведомо антироссийских авантюр и попыток срывать аплодисменты Запада за счёт демонстративных антироссийских шагов. Президент Азербайджана Ильхам Алиев выстроил успешное партнёрство и с Турцией, и с Россией, что позволило создать в регионе новый баланс сил. А Армения? Напомним: именно Ереван сорвал намечавшуюся на 9 ноября трехстороннюю встречу. Более того, «в пику» Москве Пашинян умоляет Евросоюз организовать своё посредничество, и в результате намечается встреча на полях саммита ЕС-«Восточное партнёрство». Это откровенная дипломатическая «подножка» Москве и посредничеству Путина — то, что на азербайджанском языке именуется "hörmətsizlik" и "saymamazlıq". Более того, Никол Пашинян готовится принять участие в организованном Джо Байденом «Саммите демократии». По мнению многих экспертов, этот саммит — попытка США сколотить этакую широкую коалицию против России и Китая. Армения— единственная страна, входящая в ЕАЭС и ОДКБ, которую туда пригласили. А в Ереване это приглашение с восторгом и подобострастием приняли. Что, во-первых, вряд ли осталось без внимания Москвы. А во-вторых, дает исчерпывающую информацию к размышлению о «верности» России как союзника. И, конечно же, свою роль сыграли и антироссийские митинги в Ереване. Здесь с любопытным комментарием выступила «Экспресс-газета». Та самая, которая не однажды публиковала топорные и примитивные фейки в адрес Азербайджана. Но на сей раз в статье под заголовком «Как Пашинян угробит Армению» газета рассказывает о тех самых антироссийских митингах в Ереване, когда «достаточно плотная колонна местных молодых парней» выкрикивала нецензурные «кричалки» в адрес Владимира Путина, а «один из их вожаков с трибуны орал: «Прощай, немытая Россия!»». Как продолжает издание», «после этого безумия азербайджанцы, не будь дураки, захватили опорные пункты армян на линии соприкосновения. Отняли у ара джанов оружие и заставили извиняться на телефоны», «премьер Пашинян, не разбираясь, что к чему, уволил министра обороны. И обратился к Москве с официальной просьбой защитить Армению от наглых парней из Баку». После чего замечает: «Российскому руководству не позавидуешь. С одной стороны - очень близкий нам народ, союзники ОДКБ. И на него нападают ближайшие союзники Турции - страны НАТО. Но с другой - почему простые парни из Ярославля или Рязани должны жертвовать собой ради спасения Пашиняна и его людей, которые устраивают дебоши на улицах Еревана?» Вопрос, в общем-то, риторический. Нурани