Rauf Arifoğlu: “Siyasi mühit o qədər pisdir ki, istəyirəm oraya bir düzən verim” – MÜSAHİBƏ

“Yeni Müsavat” qəzetinin baş redaktoru Rauf Arifoğlunun APA-ya müsahibəsi

– “Yeni Müsavat” qəzetinin təsis olunmasının 30 illiyi tamam olur. Sizcə, bu illər ərzində oxucuların qəzetə marağı hansı templə inkişaf edib?

– Oxucuların adından danışmaq doğru olmazdı, amma bu 30 il ərzində mövcudluğumuz davam edibsə, bunun əsas səbəbi elə oxucu marağı, oxucu diqqətinin var olmasıdır. Müxtəlif periodlarda oxucular tərəfindən təpkilər müxtəlif olub. Elə periodlarımız olub ki, oxucu marağı zəifləyib. Məsələn, 1993-1997-ci illərdə oxucu marağı nisbətən zəifləmişdi, ancaq 1997-ci ildən bu günə qədər olan dövrdə mən oxuculardan şikayətçi deyiləm.

 – 1993-1997-ci illərdə oxucu marağının zəifləməyinin səbəbi nə idi?

– Səbəb senzura idi. Eyni zamanda qəzet və media bazarına düzgün yanaşa bilməməyimiz də başqa bir səbəb idi. Çünki şərtlərimiz ağır idi. Üçüncü səbəbsə maliyyə imkanlarımızın çox qısıtlı olmasıydı. Amma 1997-ci ilin sentyabr ayından sonra radikal dəyişikliklər etdik; qəzetin formatını dəyişdik, ideoloji-siyasi qəzetdən ictimai-siyasi qəzet konseptinə keçdik. O vaxtdan bəri Azərbaycanın print-media bazarında liderik. Hazırda isə print-media vahidini elektron media vahidlərinə çevirə bildiyimiz üçün tirajımız daha yüksək nöqtəni göstərir. Çünki əvvəllər əlimizdə yalnız bir qəzet və on minlərlə ölçülən tirajımız var idisə, indi həmin qəzetin üzərində bir neçə elektron media qurmuşuq və media qrup yaratmışıq, əhatə dairəmiz kifayət qədər genişlənib.

– Yeni çıxan dövrlərdə qəzetin tirajı 15-20 mini əhatə edirdi. Təbii ki, buna o dövrkü gərgin ictimai-siyasi mühit də təsir edirdi. Lakin indi qəzetin tirajı 4-5 min səviyyəsindədir. Bunun kökündə təkcə print-medianın elektron mediaya uduzması dayanır, yoxsa başqa səbəblər də var?

– Səbəb budur ki, artıq dünyada, xüsusi ilə Azərbaycanda print-media çökməkdədir. Yalnız print-media kimi qalsaydıq, mən redaksiyada heç beş-altı adam da saxlaya bilməzdim, ümumiyyətlə, “Yeni Müsavat”ın yaşaması belə mümkün olmazdı. Biz istehsalçı olaraq, qəzetə diqqəti azaltmamışıq, sadəcə, oxucu artıq xəbəri telefondan oxuyur. Burada bizim edə biləcəyimiz bir şey yoxdur. Artıq evlərdə və ofislərdə televizorlar saatlarla söndürülmüş vəziyyətdə qalır, hər kəs xəbəri hər dəqiqə telefonundan alır. Bu durumu vaxtında sezdik və qəzetlər içərisində ilk olaraq biz bu prosesə adaptə olduq. Biz uğurlu adaptasiya prosesini həyata keçirə bildik deyə, bu gün yaşayır və mövcud olmağa davam edirik.

– “Yeni Müsavat” fəaliyyətə başlayanda müxalifət qəzeti statusunda idi. İndi də həmin status qalırmı?

– Mərhələlərə bölsək, ilk vaxtlar ideoloji-siyasi qəzet statusunda idik. Səbəb də o idi ki, biz Azərbaycana müsavatçılıq ideologiyasını gətirmək istəyirdik, Müsavatın qayıdış prosesinə flaqmanlıq edirdik. Daha sonra ictimai-siyasi qəzet olduq. Həmin periodda biz müxalifət düşərgəsində əsas komponent olan Müsavat Partiyasının yanındaydıq, onunla bərabər hərəkət edir, onun maraq və mövqelərindən, informasiya siyasətindən çıxış edirdik. Daha sonra isə biz müstəqilləşdik, depolitizasiya konsepsiyası əsasında xəbər qəzeti statusuna keçdik. Hazırda bizim media qrupunun həyata keçirdiyi informasiya siyasəti tamamilə fərqlidir; siyasi düşərgələrin və siyasi liderlərin maraqları ilə deyil, media qrupumuzun və kollektivimizin maraqlarından çıxış edirik.

– Yəni “Yeni Müsavat”a daha müxalifət qəzeti demək olmaz?

– Tənqidçi mövqedə olan media quruluşu demək olar.

– Sizin şəxsi nüfuzunuzun hər zaman “Yeni Müsavat”ın vəziyyətinə həlledici təsiri olub. Bilmək istərdim ki, 2015-cı ildə Müsavat Partiyasından çıxmağınız, daha sonra müəyyən mövqelər sərgiləməyiniz qəzetin tirajına təsir göstəribmi?

– Siz sualları “Yeni Müsavat” qəzetinin üzərində fokuslanmağa çalışsanız da, mən məcburən media qrupunun təsisçisi kimi, cəm halında cavab verirəm. Əgər “Yeni Müsavat” qəzetini bu media qrupundan ayırsaq, o qəzet bir ay sonra çapını dayandırar, çünki tək qəzet olaraq “Yeni Müsavat”ın öz xərclərini ödəmək imkanı yoxdur. Amma bütöv media qrupu olaraq baxanda, az da olsa, gəlirlə işləyirik. Bayaq da dedim, daha detallı izah edirəm; biz “Yeni Müsavat”ın üzərində analoqu olmayan bir sistem qurduq. Print-media ilə saytların birgə-sinxron fəaliyyəti və xəbərləşmədə paslaşma sistemini yaratdıq. Qəzetimiz bazisdir; hər şey onun üzərində inşa olunub; media qrupdakı bütün informasiya vasitələrinin mühərriki “Yeni Müsavat” qəzetidir; lakin onun özünün fiziki tirajı istehsal etdiyi xəbərlərin tirajından 10 dəfələrlə azdır. “Yeni Müsavat” xəbər, məqalə istehsal edir, biz onları yayın aqreqatı olan musavat.com saytı üzərindən daha yüksək tirajla yayırıq… Bütöv şəkildə götürəndə, mən partiyadan ayrılandan sonra qəzetin istehsal etdiyi xəbər və yazıların əhatə dairəsi və tirajı artıb, üstəlik bizim həm azərbaycandilli, həm də rusdilli resurslarımız güclənib. Ən önəmlisi, “Youtube”, “Facebook” platformalarında onlayn yayın sistemi qurmuşuq. Bunlar hamısı həmin depolitizasiya konsepsiyasına keçid nəticəsində mümkün oldu. Politik ortamda və hansısa siyasi düşərgəyə bağlı halda bunu edə bilməzdik. Ona görə də durumu dəyərləndirdik və düşərgələrə qarşı məsafə qoyduq, nəticədə qloballaşan informasiya sistemində öz seqmentimizi yaratdıq. Razılaşın ki, bunu bircə print-media ilə, yəni qəzetlə həyata keçirmək qeyri-mümkün idi. Çünki qəzetin hazırladığı xəbəri kənara ötürmək üçün onun özünü kənara daşımaq lazımdır. Məsələn, “Yeni Müsavat” qəzetinin xəbərini ölkə xaricinə yaymaq üçün bir zamanlar onun özünü fiziki olaraq ölkə xaricinə nəql etdirirdik. Amma indi nə edirik? Xəbər “Yeni Müsavat”ındır, amma biz artıq çağa, texnoloji inkişafa uyğunlaşmışıq, həmin xəbərləri qəzetin elektron versiyası vasitəsi ilə yayırıq. Artıq “Yeni Müsavat”ın xəbərini soydaşlarımız Almaniyada, İtaliyada, Moskvada, İstanbulda anındaca oxuyurlar. Xəbər istehsalçısı “Yeni Müsavat”dır, ötürücüsü isə başqa vasitələrdir. Biz bu yeniliyi qəzetin üzərinə montaj edə bildik, başqa qəzetlər bunu bacarmadılar deyə, sıradan çıxdılar.

– Belə çıxır gələcəkdə bu şərtlər daha da dərinləşsə, print-mediadan tamamilə imtina edə bilərsiniz?

– Menecer olaraq, əslində, mən “Yeni Müsavat” adlı bir qəzetdən çoxdan imtina etməli idim. Çünki dediyim kimi, şərtlər dəyişib. Ancaq “Yeni Müsavat” tarixdir, ənənədir, onu dayandırmaq ən azı bu baxımdan yolverilməzdir. Bir də ki Həsən bəy Zərdabinin məmləkətində qəzetlər qalmalı, print-media davam etməlidir. Ona görə də biz redaksiya olaraq, bu fədakarlığı davam etdirəcəyik. Həm də bayaq da dediyim kimi, biz media qrupumuzun mexanizmini “Yeni Müsavat”ın üzərində qurmuşuq. Məsələn, hər səhər bizdə planlaşma olur və bu, “Yeni Müsavat” qəzetinin planlaşmasıdır, saytın deyil. Və hər sabah biz digər media quruluşlarından fərqli olaraq Azərbaycan informasiya məkanına 150 min işarəlik materialla giririk. Digər saytlar əgər 5-6 xəbərlə günə başlayırsa, biz hazırladığımız qəzeti bir saatın içində elektron versiyaya çevirib oxucuya təqdim edirik.

– Əməkdaşlarınızla münasibətiniz necədir?

– Məncə bunu onlardan soruşsanız yaxşı olar.

– Qəzetdə tətbiq etdiyiniz hər hansı prinsiplər, daxili senzura varmı?

– Yaradıcılıqla bağlı deyirsinizsə, daxili senzura var və bu bizi incidir, əzir, yaradıcılıq eqomuzu içəridən gəmirir. Bəzən adi bir xəbəri də hüquqşünasımızla məsləhətləşib, sonra veririk. Yəni narahatlığımız var və bu Azərbaycandakı mətbu mühitə aid neqativlərdən biridir. Özünüsenzura günün ən mühüm tələblərindən birinə çevrilib.

– Bunun qarşısını necə almaq olar?

– Bunun qarşısını almaq üçün dövlət özünün informasiya siyasətinə yenidən baxmalıdır. Biz bəzən hansısa vəzifəli məmurla bağlı xəbəri yaymağa qorxuruq, çəkinirik. Baxmayaraq ki, həmin xəbər artıq sosial mediada trendə çevrilir, “Youtube”də tiraj yığır və bəzən milyonlarla oxuyan-baxan olur. Lakin biz media qrupumuza zərər verər deyə, çəkinirik və milyonluq xəbəri səhifələrimizə qoymuruq. Belə bir durum bizi və digər media nümunələrini sözün bütün mənalarında kiçildir. Hesab edirəm ki, informasiya siyasətinə aid bu durum aradan qaldırılmalıdır. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən, ənənəsi olan, vətənə, millətə, dövlətə bağlı media quruluşlarına daha geniş imkanlar verilməlidir. Əks halda, sosial media bizim əlimizdən oxucunu, dinləyicini, seyrçini alır. Azərbaycan mediasından tənqidi rakursu yığışdırmaq olmaz. Tam tərsinə, Avropa malına çevrilmiş tənqidi yenidən transfer etməyə ehtiyac var. Heydər Əliyevin dövründə olduğu kimi, canlı yayın konsepsiyası ilə ictimai-siyasi müzakirələrə başlamaq lazımdır. Narazı elektorata, yəni narazı Azərbaycan vətəndaşına xitab edən ictimai fiqurların, rəy və siyasi liderlərin efirdə görünməsini təmin etmək zəruridir. Onlar niyə getsin Avropadan yayım yapan “Youtube” platformalarında, “Facebook”da fikirlərini ifadə etsinlər? Biz nə üçünük? Sosial mediada hazırda bir xəbər anarxiyası var, sistemsizlik, cəzasızlıq, söyüş-təhqir mühiti hökm sürür. Və bu mühit hər gün daha çox Azərbaycan ictimai rəyinə otuzdurulur… Bu dediklərim edilməyəcəyi təqdirdə kənar platformalar Azərbaycanın ictimai rəyini getdikcə daha çox yönləndirəcək. İnformasiya sahəsi də eyni ilə vətənin ərazisi kimidir. Bizim quru, dəniz, hava sərhədlərimiz olduğu kimi, informasiya sərhədimiz də var. Bu gün bizim informasiya sərhədlərimiz yanlış informasiya siyasəti nəticəsində təcavüzə məruz qalır və millətimiz auditoriya olaraq, “əsir’’ götürülür; axşamlar azərbaycanlıların siyasətlə maraqlanan kəsiminin hamısının diqqəti xaricdən yayılan verilişlərə yönəlir. Onların da əksəriyyətinin səviyyə və sferaları yüksək deyil; çoxu söyüşlə başlayır, söyə-söyə də saatlarla davam edir… Hansı ki, özümüzün keyfiyyətli televiziyalarımız var, jurnalistlərimiz var, onları gücləndirmək, maraqlı etmək lazımdır ki, tamaşaçı türk seriallarından tutmuş, Avropadakı siyasi seriallara qədər, kənar məhsullara az baxsın. Düzdür, AzTV və İctimai Televiziyada ciddi dəyişikliklər baş verib, REAL TV xəbər televiziyası konsepsiyasını Azərbaycana gətirib… Amma yenə də bunlar azdır. Özünüsenzuraya səbəb olan bütün faktorlar qeyd-şərtsiz aradan qaldırılmalıdır.

– Sizə tez-tez təzyiqlər olur?

– Mənə təzyiqlər olur’’, demək düz olmaz. Mən olanları təzyiq saymıram. Amma istənilən halda məni narahat edən məqamlar çoxdur.

– “Yeni Müsavat” haqqında bəzən dindar kəsimə daha çox yer ayırması barədə iddialar səslənir. Bu iddialar barədə nə deyə bilərsiniz?

– Sizcə elədirmi? …Mən dindar kəsimə xitab eləmirəm, sekulyar seqmentə daha çox xitab edirəm. Özüm inanclıyam, amma iman da, inanc da insanın ürəyində, içində yaşamalıdır. İnancın, imanın ideologiya, partiya olmasının və hakimiyyətə gəlməsinin qəti əleyhinəyəm.

– Dini şəxsiyyətlərdən kimi özünüzə örnək sayırsınız?

– Mən ölümlü bəndələrdən özümə örnək seçməməyi öyrənmişəm. Amma İslam peyğəmbərini özümə örnək götürürəm. Hər bir çətinlikdə Allaha xitab eləmişəm, ona görə də sınmadan, əyilmədən, bütün proseslərdən çıxa bilmişəm.

– Mütaliəyə vaxtınız olur?

– Kitabları oxumağa başlayıram, amma bitirə bilmirəm (gülür).

– Sonuncu dəfə hansı kitabı oxuyub yarımçıq qoymusunuz?

– Noah Yuval Hararinin “Homo Deus” kitabını oxumağa başladım, çox maraqlı, içində yeni baxışlar, yeni sistemlər olan kitabdır, maşınımda gəzdirirəm, bir-iki vərəq oxuyuram, son vaxtlar isə ümumiyyətlə üzünü aça bilmirəm.

– Bədii ədəbiyyat necə, oxuyursunuz?

– Bədii əsərləri son vaxtlar azaltmışam, oxuya bilmirəm. Bir neçə ildir ki, saytlar və onlardakı fəaliyyətimə görə mütaliəyə vaxt qalmır. Gün ərzində 17-18 saat telefonda saytları izləyirəm.

– Özünüzün xəbər yazıb redaksiyaya göndərdiyiniz hallar çox olub?

– Bəli, çox olub. Bəzən hansısa tədbirdə müxbirlərim olmur, o zaman həmkarlarımın, media patronlarının yanındaca çəkinmədən xəbər yazır, şəkil çəkib ötürürəm və bunu özümə şərəf bilirəm. Düzdür, bəzi dostlarım məni qınayır ki, niyə belə edirsən? Ancaq məncə jurnalist əməyi çox şərəfli əməkdir, mən də özümü reportyor-jurnalist sayıram və düşünürəm ki, məndə heç də pis alınmır.

– Özünüzü daha çox siyasətçi hesab edirsiniz, yoxsa jurnalist?

– Hər hansı ölkədə media qrupunun rəhbəri olmaq istənilən halda siyasi postdur.

– Mir Şahindən müsahibə götürəndə demişdi ki, jurnalistikasız yaşaya bilməz, həyatının amalı jurnalistikadır. Sizdə də bu cürdür?

– Jurnalistikasız bir gün də yaşaya bilmərəm.

– Amma içinizdə deyəsən yenidən siyasətə qayıtmaq havası da var

– Siyasi mühit o qədər pisdir ki, bəzən istəyirəm oraya bir düzən verim. Mənim siyasətdə qoyub gəldiyim dostlarım o vaxt necə qoymuşamsa, elə orda da qalıblar. Manevr edə bilmirlər. Doğru-dürüst qərar verə bilmirlər. Son 30 ildə öz ətraflarını da bədbəxt ediblər, özlərini də, ölkəni də.

– Bayaq yeni mediaya keçiddən danışdınız. Bunu da uğurla həyata keçirmisiniz. Bəs Sizcə müasir siyasətçi, müxalif siyasətçi necə olmalıdır, siyasətə qayıtsanız nələri dəyişərdiniz?

– Hamı deyir iqtidardan başlamaq lazımdır, qəti şəkildə elə deyil. Gəlin, birinci müxalifət düşərgəsindən başlayaq. Müxalifət münasibətlərin yenilənməsində maraqlı olmalıdır. Azərbaycan müxalifətinin öndə gələn aparıcı liderləri və təşkilatları Azərbaycan hakimiyyətini və prezidentini qəbul etmirlər. “Prezident” deyə xitab etmirlər və gözləyirlər ki, onların qəbul etmədikləri və xitab etmədikləri prezident onları tanısın, bu da mümkün deyil. Bu 1993-cü ildən qalma ənənədir. Səhv düşüncə idi və böyük itkilərlə nəticələndi. Prezident Heydər Əliyevi hakimiyyətə dəvət edib, sonra onu tək qoydular, vəzifələrini dondurdular və dedilər ki, biz səni tanımırıq. Halbuki özləri çağırmışdılar ki, gəl ölkəni xilas elə. 1995-ci il mart hərbi qiyamından sonra ölkənin xilas prosesi yekunlaşdı. Amma AXC-Müsavat iqtidarının əsas simaları kənara çəkildi və Heydər Əliyevi ilk gündən tək qoydular. O da yaxın zamanlara qədər Azərbaycanda problemə çevrilmiş bəzi kadrlarla işləmək məcburiyyətində qaldı.

– Hamı deyəndə ki, Siz də onların içində deyildinizmi?

– Mən son 30 ildə “Yeni Müsavat” qəzetinin baş redaktorluğundan başqa vəzifə daşımamışam.

– Siz həm də partiyada məsul vəzifədə idiniz.

– Partiyada, Azərbaycan Xalq Cəbhəsində yüksək siyasi mövqelərim olub. Lakin həmin təşkilatlara yön verən deyildim. Yön verənlər böyük səhvlər etdilər və o səhvlər indiyə kimi davam edir.

– Siz deyirsiniz ki, iqtidar-müxalifət münasibətləri ən azı Türkiyədəki kimi olmalıdır?

– Əlbəttə. Müxalifət nifrəti, kini buraxmalıdır. Elə rakurs yaradıblar ki, hər hansı ziyalı gedib hakimiyyət nümayəndəsi ilə görüşəndə, haqqı olan mükafatı dövlətdən alanda onu topa tuturlar, gözdən salırlar.

– Elə Sizin özünüzü…

– Mən heç… Mənim siyasi immun sistemim çox gəlişib, narahat deyiləm. Amma insanları linç edir, mənəvi terrora məruz qoyurlar. Öz ölkənin iqtidarı ilə görüşmək qüsurdursa, elə müxalifətlə görüşmək də qüsurdur. Sən bu ölkədə müxalifət olmağı qəbul etmisənsə, deməli, dövlətin bir parçası olmağı qəbul etmisən. Lütfən bu dövlətin parçası olaraq öz mandatın istiqamətində hərəkət elə, nifrət dili yayma, kin qusma, insanları nifrətə səsləmə, onları yanlış yönləndirmə. Siyasət istənilən halda hakimiyyətə gəlmək üçün vasitədir və o vasitəni düzgün istifadə etmək lazımdır. “Bizimkilər’’ siyasi mövqeyi o həddə gətiriblər ki, sanki əqidə də, din də, iman da, milli kimlik də odur…

Müxalif düşərgədə çox fədakar, təmiz kadrlar var ki, sadəcə durduqları yer və arxasınca getdikləri liderləri yanlışdır. O baxımdan, hər zaman mənim qəlbimdən belə bir istək keçir ki, o cür kadrları, kütləvi səhnələrin rejissoru olmuş, savaşlarda iştirak etmiş, həm siyasi, həm də hərbi səhnələrin yaradıcısı olmuş insanları doğru yönəltmək, onları bir yerə toplayıb dövlətin strateji bir parçasına-normal müxalifətə çevirmək yaxşı olardı.

– O zaman 2020-ci ildə keçiriləcək parlament seçkilərində iştirak etməyiniz gözlənilir?

– Mənim ürəyimdən keçir, ancaq hər ürəyindən keçəni də həyata keçirmək mümkün olmur.

– Qəzetdə ədəbiyyat materialları niyə verilmir? Türkiyənin bir çox qəzetləri ədəbiyyat əlavələri buraxırlar. Eyni şeyi “Yeni Müsavat” qəzeti də edə bilməzmi?

– Biz bunu hamıdan əvvəl eləmişik. “Dünya” adında ədəbiyyat jurnalı buraxırdıq. Bu mənim arzum idi.

– İndi niyə buraxmırsınız?

– Çünki xitab elədiyimiz auditoriya bunu istəmir. Yeni auditoriya qurmaq üçün də həm zaman, həm vəsait, həm də işçi lazımdır. Bizim isə buna imkanımız yoxdur. “Yeni Müsavat” Media Qrupu hələ düzə çıxmayıb. Biz həmişə ekstremal vəziyyətdə fəaliyyət göstərmişik, 1989-cu ildən indiyə qədər belədir. Bizim yaratdığımız elektron TV-lər belə prosesin içində yaranıb. Heç bir əlavə vəsait qoymadan, kənardan işçi belə cəlb etmədən öz potensialımız hesabına bunları həyata keçirmişik… Gələcəkdə ədəbiyyat əlavəsi qurmaq mənim arzularımdan biridir, həm jurnal, həm də yaxşı bir ədəbiyyat saytı yaratmaq istəyirəm.

– Bir vaxtlar qəzetiniz ətrafında xeyli köşə yazarı cəmlənmişdi. Son illər sanki qəzetdə köşə yazarları azalıb, eyni zamanda onları izləyən oxucular da yoxdur.

– Doğru buyurursunuz. Son sözü əlahəzrət oxucu deyir. Biz gördük ki, köşə yazısında olan tiraj hər hansı agentlikdən aldığımız xəbərdə olan tiraj qədər belə özünü doğrultmur. Buna görə də həm menecer, həm də oxucu seçimi olaraq köşə yazarlarına diqqəti azaltdıq, xəbər saytı sisteminə keçdik və bu özünü doğrultdu.

– Amma Türkiyədə bu ənənə qalır və uğurla irəliləyir.

– Doğrudur, Türkiyədə köşə yazarları ən bahalı yazarlardır. Onların yazıları da yüz minlərlə oxunur. Bu, Türkiyə oxucusunun seçimidir. Halbuki türk köşə yazarları hadisəyə olduqca bəsit, sadə yanaşırlar. Bəlkə də onlara marağın səbəbi budur. Ancaq mən etiraf edim ki, bizim köşə yazarları türk köşə yazarlarından məzmunlu, həm də bədii yazırlar. Çünki bizim köşə yazarları həm türk, həm rus jurnalistika məktəblərindən bəhrələniblər.

– Gələcəkdə “Yeni Müsavat”ı TV-yə çevirmək perspektivi varmı?

– Bəli, var, efir məkanında iddialıyıq. Biz artıq efirə çıxmışıq və internet televiziyasını gəlişdirməyə çalışırıq. Artıq qlobal TV dövrü keçib. İnternet televiziyalar gələcək baxımdan daha əlverişlidir və hələ ki, bu istiqamətdə çalışırıq.

Mirmehdi Ağaoğlu
Apa.az

Müsahibə, Vacib

Nəşr edilib: 2019/11/06 21:05

Baxış:1262


XƏBƏR LENTİ

2019/11/18 18:31

2019/11/18 18:06

2019/11/18 17:47

2019/11/06 21:05

2019/11/18 17:22

2019/11/18 17:11

2019/11/18 16:55

2019/11/18 16:40

2019/11/18 16:30

2019/11/18 16:20

2019/11/18 16:09

2019/11/18 15:47

2019/11/18 15:24

2019/11/18 15:11

2019/11/18 14:34

2019/11/18 14:09

2019/11/18 13:53

2019/11/18 13:37

2019/11/18 13:21

2019/11/18 13:05

2019/11/18 12:48

2019/11/18 12:37

2019/11/18 12:17

2019/11/18 12:00

2019/11/18 11:48

2019/11/18 11:40

2019/11/18 11:31

2019/11/18 11:29

2019/11/18 11:11

2019/11/18 10:55

2019/11/18 10:44

2019/11/18 10:29

2019/11/18 10:11

2019/11/18 10:00

2019/11/18 9:49

2019/11/18 9:22

2019/11/18 9:14

2019/11/18 9:00

2019/11/17 16:30

2019/11/17 16:02

2019/11/17 15:33

2019/11/17 14:30

2019/11/17 13:19

2019/11/17 12:34

2019/11/17 12:27

2019/11/17 12:10

2019/11/17 12:02

2019/11/17 11:46

2019/11/17 11:42

2019/11/17 11:00

Уроки чтения азербайджанских СМИ для армянской аудитории

Информационная война — непременная составляющая любого реального конфликта. В особенности если речь идет о средствах массовой информации, «рабочий» язык которых понимают по обе стороны линии фронта. Армянская агрессия против Азербайджана — не исключение. И ведется она не только во «внешнем информационном пространстве». Как показывает даже беглый анализ «информационного поля», в Армении внимательно читают Minval.az. И не только читают, но и устраивают полемику и публикуют пространные ответы. Причем у каждого свой стиль. «Голос Армении», к примеру, не приводит ни названий СМИ, ни фамилий авторов, но зато весьма бойко раздает эпитеты. Так, после того, как Minval.az прокомментировал лопнувший фейк про мнимое «вторжение Азербайджана в Грузию» и отметил, что вся эта шумиха, вполне вероятно, направлена на подготовку общественного мнения к уже реальному армянскому вторжению в Грузию, на сайте этой авторитетной по армянским меркам газеты появилось сварливое замечание: ах, какие нехорошие азербайджанские журналисты, которые пишут,«что, мол, таким образом, армяне прикрывают собственные притязания на грузинские территории». После того, как Minval.az, комментируя визит в Ереван главы МИД РФ Сергея Лаврова, озвучил вопрос, излагал ли министр, который слишком уж склонился на сторону Армении, свое личное мнение или же официальную позицию России, и отметил, что поставить точку в этих размышлениях должен президент РФ Владимир Путин, полились новые нравоучения: как это так? Почему азербайджанские журналисты пишут, что Путин должен «разобраться»? Мелкие обиды, сварливые рассуждения, какие плохие азербайджанцы, которые напоминают об азербайджанской общине Карабаха и еще советуют Путину обратить внимание на те заявления, с которыми выступает Лавров. А вот у другого армянского портала — Aysor.am — свой стиль. Здесь все делается с указанием имен, фамилий и названий. И с явным переходом на личности. Вот и в ответ на статью Minval.az «В Ереване намерены присвоить территории Сирии и Ирака» разразились пространным опусом, проиллюстрировав его взятой из соцсетей фотографией автора этих строк. Правда, в этом объемном тексте, изобилующем «наскоками» с претензией на иронию, даже при самом внимательном прочтении не удается отыскать главного — той самой полемики, контраргументов и доводов. Так что остается непонятным: а зачем вообще затевалась вся полемика? Поясним. Прессу «с той стороны линии фронта» принято, конечно, читать прилежно и аккуратно.  Информация на войне порой ценнее танков и пушек, а солидная доля разведданных добывается из «открытых источников», точнее, из СМИ. Понятно, что пресса — кладезь информации о политических процессах и трендах в стране, надежный индикатор общественного мнения… Но здесь нет ни анализа, ни комментария — все напоминает этакий «наш ответ Чемберлену», да еще с явными «переходами на личности», от эпитетов вроде «маразм и глупость» до советов «печь пирожки на своей кухоньке», а не заниматься политическим анализом. Что, по совести говоря, заставляет вспомнить «полевого командира» Мозгового на Донбассе, который тоже советовал местным женщинам «вышивать крестиком» и «печь пирожки». Впрочем, для Армении, где премьер приказывает спецслужбам разобраться, есть ли в Армении сатанисты и дьяволопоклонники, такой дремучий «домострой» в порядке вещей. Только вот… к чему весь этот эмоциональный «обмен любезностями»? В чем смысл? Просто «выпустить пар»? Поддержать «образ врага»? Или… А теперь серьезно. Полный контроль над «информационным полем» собственной страны — заветная мечта многих диктатур, автократий или «недодиктатур», где новоявленному властителю по-настоящему взять под контроль ситуацию в стране ну никак не удается, но зато в изобилии звучат угрозы « закатать в асфальт» или « размазать по стенам» соперников и политических противников. Другое дело, что сегодня эту задачу решить непросто. Уже в ХХ веке в СССР легендарная «Эрика» производства ГДР «брала четыре копии», а сквозь рев «глушилок» страна слушала «радиоголоса». Сегодня, с появлением Интернета, «даркнета» и VPN, уже не помогут никакие «глушилки». И в результате армянской аудитории доступны без ограничений СМИ Азербайджана. Те самые, которые рассказывают и о реальном раскладе сил, и о новых образцах оружия, и об очередном «дипломатическом позоре» Армении, и о политической цене авантюр, которые затевает ее верхушка… И прочитав такое, армянские юзеры уже задаются неприятными вопросами: а если завтра война? В Армении при Серже Саргсяне уже обещали надежно оградить армянскую аудиторию от нежелательных новостей, только вот все информационные ухищрения рухнули вместе с армянскими оборонительными позициями в апреле 2016 года. И можно догадаться, что происходит теперь. Создано ли в Армении вслед за саргсяновским уже и пашиняновское «министерство правды», можно только гадать, но слишком много косвенных признаков указывает на то, что перед армянскими пропагандистами поставили задачу: разоблачить зловредных азербайджанских журналистов, которые «говорят про неудачи и нервируют народ» по ту сторону линии фронта. Только вот, по совести говоря, что эти самые пропагандисты могли сделать? Пустить в адрес коллег по ту сторону линии фронта пару ядовитых стрел? Посоветовать «печь пирожки»? С упорством говорящего скворца в клетке повторять заученные мантры? Они честно вывалили в Интернет весь этот «коктейль», только вот на выходе предсказуемо получилось даже не «министерство правды», а ремейк «армянского радио». И, как бы это поделикатнее, нешуточная реклама Minval.az, для читателей из Армении. Которым, кстати говоря, очень полезно самым внимательным образом читать статьи азербайджанских журналистов, чтобы иметь представление о реальном раскладе сил. И делать свои выводы, пока еще не слишком поздно. Нурани, политический обозреватель 

Армения: «крымский» скандал под московским управлением 

Насколько плотно армянская политическая верхушка втянута в российскую агрессию против Украины? Между Арменией и Украиной разгорается дипломатический скандал. Точнее, в Киеве небезосновательно обвинили Ереван в неуважении к собственным границам, а в Ереване вместо того, чтобы хотя бы извиниться, ответили в хамском тоне. Впрочем, расскажем по порядку. Накануне посольство Украины в Армении выступило с заявлением: «Посольство Украины в Армении обратило внимание на публикации некоторых СМИ  об очередном незаконном посещении группой граждан Армении территории Крыма, временно оккупированного Россией.  Большая часть этой группы не впервые нарушает украинское законодательство относительно визитов временно оккупированной территории Автономной Республики Крым. В связи с этим хотели бы напомнить, что за нарушение порядка въезда на оккупированные территории предусмотрена не только административная, но и уголовная ответственность, в соответствии с законодательством Украины». Кроме того, члены этой армянской группы, «незаконно посетившие Крым», обсудили в ходе поездки на полуостров вопрос о «налаживании гуманитарных, экономических, торговых и туристических отношений между Арменией и Крымом», что украинские дипломаты совершенно справедливо сочли «нарушением одной из статей Договора о дружбе и сотрудничестве между Украиной и Арменией от 14 мая 1996 года». Обычно в таких случаях власти стран, чьи граждане «светятся» в такого рода вояжах, заявляют, что эти граждане представляли только себя, но не свою страну, что их поездка и заявления не отражают официальной позиции, обещают разобраться и т.д. Но пресс-секретарь МИДа Армении Анна Нагдалян без тени смущения заявила: оказывается, «Армения привержена международным обязательствам и никогда не препятствует свободному передвижению своих граждан, что является основным правом человека». Как эта «приверженность международным обязательствам» сочетается с оккупацией азербайджанского Карабаха, уточнять не стала. Но зато тоном опытной дворовой скандалистки добавила: в случае необходимости МИД Армении предоставляет советы своим гражданам, связанные с вопросами безопасности в зарубежных поездках. Ни извинений, ни сожаления, ни заверений, что Армения верна своим обязательствам перед Украиной, не последовало. И как это понимать? Еревану не хватило выдержки и профессионализма? Там оскорбились, когда украинские дипломаты, как бы это поделикатнее, ткнули местный истэблишмент носом в неблаговидный крымский вояж, и ответили в стиле дворовой перебранки? Или… Понятно, что в Ереване крепко обижены на Киев — за принципиальную позицию по Карабаху и вопросу уважения границ. В сентябре нынешнего года, когда армянские оккупанты устроили в захваченном Карабахе балагана под названием «муниципальные выборы», МИД Украины заявил, что Киев не признает «выборы в органы местного самоуправления» на оккупированных территориях Азербайджана и считает их незаконными, отметил, что упомянутые «выборы» нарушают Конституцию Азербайджана, нормы и принципы международного права, и подчеркнул: «Позиция Украины по нагорно-карабахскому конфликту остается неизменной. Наша позиция заключается в безусловной поддержке суверенности и целостности Азербайджана в рамках международно-признанных границ». В конце сентября МИД Украины распространил еще одно заявление, которое не понравилось ереванским бонзам: «Министерство иностранных дел Украины настойчиво рекомендует гражданам Украины при принятии решения посетить оккупированные территории Нагорного Карабаха, Абхазии и Цхинвальского региона/Южной Осетии, а также прилегающих к ним районов руководствоваться законодательством Азербайджанской Республики и Грузии. Нарушение этого законодательства влечет за собой административную и уголовную ответственность». Кроме того, в Киеве предупредили, что Украина неизменно «поддерживает суверенитет и территориальную целостность Азербайджана и Грузии в пределах их международно признанных границ». Однако куда важнее другое. При помощи хамского ответа на заявление украинской дипмиссии власти Армении не просто пытаются выслужиться перед московским «начальством». Российская аннексия Крыма не так уж сильно отличается от сценария «миацума» — та же вооруженная агрессия, силовая перекройка признанных границ, и те же жалкие попытки прикрыть агрессию разговорами о «волеизъявлении» и «воссоединении» при помощи балаганного «референдума». Вряд ли случайно, что Армения в ООН голосовала и голосует против территориальной целостности Украины и Грузии — в поддержку России. И самое главное, Ереван, судя по многим косвенным признакам, куда глубже втянут в сценарий российской агрессии против Украины, чем это может показаться. Об этом уже рассказывалось в прессе, в том числе в Minval.az, но тем не менее напомним: первую попытку «приватизировать» украинский Крым Москва предприняла еще в «нулевые». Российские «державники» активно «работали» с местными сторонниками России, среди которых далеко не последнюю роль играл Анушаван Данелян, вице-спикер парламента Крыма и по совместительству глава местной ОПГ «Сейлем» — вместе со своим подручным Юрием Шевьевым, позже ставшем Юрием Гаспаряном. В 1999 году, когда власти Украины начали наводить на полуострове порядок, а Москва воздержалась от слишком активного вмешательства, Данелян предпочел из Крыма бежать, «всплыл» в оккупированном Карабахе, где занимал пост «премьер-министра», не поладил с тогдашним «министром обороны» Самвелом Бабаяном…Потом ушел в тень. Но, по одним данным, в 2011, а по другим, в 2013 году Данелян, уже «вооруженный» карабахским опытом, вновь появился в Крыму. К этому моменту пост президента России занимает Путин, он уже прочитал свою знаменитую «мюнхенскую речь», ему уже сошла с рук агрессия против Грузии. А в Украине пост президента занимает вполне лояльный Москве Янукович, но в истории уже был первый «Майдан», и в Москве понимают: с базы в Севастополе российский флот вполне могут и «попросить». А значит, надо действовать. Или по крайней мере готовить сценарии. И вот 9 мая 2013 года в украинском Николаеве проходит торжественное открытие мемориала в память о воинах 416-й Таганрогской азербайджанской дивизии. А в Севастополе завершается реконструкция и капитальный ремонт мемориального комплекса на Сапун-горе в честь 77-й азербайджанской дивизии имени Серго Орджоникидзе — при финансовой поддержке Азербайджана. Эти события вызывают форменную истерику в околоармянских кругах. Некий субъект по имени Ариф Керимов, отрекомендовавшись «президентом Федеральной лезгинской национально-культурной автономии», брызжет слюной на страницах «Голоса Армении»: какой ужас, Азербайджан «переписывает историю Великой Отечественной войны»! Возмутило сего господина то, что обе дивизии были названы азербайджанскими. К этому моменту господин Керимов уже имел устойчивую репутацию послушной ереванской марионетки, но вот что примечательно: по поводу памятников, установленных в Украине, он обращался к президенту России Владимиру Путину! На дворе стоял 2013 год, на грядущую аннексию Крыма еще не указывает ничего, но в армянских кругах уже уверены: «разбираться» с памятниками в Николаеве и Севастополе должна Москва, а не Киев. И география этой «армянской обеспокоенности» на удивление точно совпала с планами Москвы, о которых заговорят уже весной 2014 года: аннексировать Крым, захватить Донбасс, а уже потом отрезать Украину от моря и пробивать «коридор» к Приднестровью и румынской границе. И вот на этом фоне донос Арифа Керимова очен мало похож на совпадение. Скорее это верный признак, что весной 2013 года планы аннексии Крыма уже существовали, и в армянской «тусовке» о них не просто знали, но и принимали участие в их реализации. Следующая «странность» проявилась год назад, в ноябре 2018 года, после провокации, устроенной РФ в районе Керченского моста с захватом украинских военных катеров в международных водах Керченского пролива. Те события тоже подробно освещались в прессе. Как и еще одно странное совпадение: как раз накануне драматичных событий в Азовском море «Южно-Кавказские железные дороги» объявили о прекращении рейсов парома Поти-Кавказ. А порт Кавказ расположен как раз в Тамани, на берегу Керченского пролива. И что это — случайность? Или о грядущей российской провокации в Керченском проливе заранее знали даже железнодорожники в Армении? И вот на этом фоне хамский тон госпожи Нагдалян — это не только показатель общего уровня политической культуры в Армении. Возможно, сама того не желая, госпожа споуксвумен раскрыла весьма деликатные подробности политики Еревана на украинском направлении. Выводы из которых надо бы сделать не только Украине. Нурани, политический обозреватель

Кто кого переиграл в дуэли Пашинян – Лавров (Калантарян)?

Обнародованная в Ереване позиция российского министра Сергея Лаврова по вопросу карабахского урегулирования установила новую планку макиавелизма. Однако изощренное пренебрежение к чувствительной стороне территориальной проблемы имеет причинно-следственные особенности. Если говорить о сути вопроса в реалистичной последовательности, то начинать надо с контекста недавнего заседания Валдайского клуба. Лавров впервые в присутствии своего президента Владимира Путина и азербайджанского главы Ильхама Алиева подверг критике подход Еревана о невозможности возвращения оккупированных территорий Азербайджану, назвав ее деструктивной и не дающей возможности придать динамику процессу урегулирования. Но квинтэссенцией сюжета стало не выдавленное российским министром из себя здравое соло, а полновесное слово азербайджанского президента. Он решительно спустил в унитаз полный комплект армянской аргументации, раскрыв перед аудиторией сущность карабахской проблемы. Никаких белых пятен не осталось. Прошел месяц с небольшим, и Лавров, пожаловав в Ереван, переобувшись в воздухе, сам себя дезавуировал, и предстал в амплуа потешного дипломата. Но кому неизвестно об особом отношении Смоленской площади к армянскому вопросу вообще и к карабахской дилемме в частности?! Осиное гнездо во внешнеполитическом ведомстве России свили дельцы от так называемой коммерческой дипломатии, чтобы лоббировать интересы Еревана, заодно сохранять в активном режиме каналы связи с мировым армянством. В Сочи Лавров не осмелился противопоставить что-либо внятной позиции Ильхама Алиева. Его молчание в ответ на императивы азербайджанского лидера, как выясняется сегодня, оказалось красноречивым, и он решил ответить, наконец, игрой на тонкой струне. Но виртуозного исполнения не получилось. Выдал новую фальшь на изъеденную тему, обнажив новую   грань политического меркантилизма. В раскладе прослеживаются детали, на которых необходимо остановиться. Запоздалый ответ министра страны-сопредседателя Минской группы ничего ровным счетом изменить не в состоянии. Ведь Баку свое слово сказал, и от него никогда не откажется, даже если придется воевать. Но фокус-то в том, что за день до вылета в Ереван Сергей Лавров в интервью одному армянскому изданию в Москве выдал очень даже здравый текст. В нем нет ни тени пренебрежения по отношению к подходам Баку, нет никакой витиеватости и признаков коварства. Касаясь судьбы статуса конфликтного региона, глава МИД РФ сказал следующее: «… он относится к числу наиболее сложных. Руководители стран-сопредседателей МГ ОБСЕ неоднократно заявляли, что статус должен быть определен в ходе переговоров политическим путем, на основе юридически обязывающего волеизъявления. Параметры этой работы, включая организационные аспекты, сторонам еще предстоит согласовать». Выходит, за одну ночь произошли тектонические сдвиги в геополитике региона, и Лаврову пришлось круто изменить вектор? В том и дело, что ничего не произошло, ничего не изменилось. Но тогда что же побудило Лаврова пойти на провокацию и вспомнить вроде бы о мертвом аргументе - «согласии народа Нагорного Карабаха» в достижении договоренностей? Он приехал в Ереван не только, точнее, не столько ради умасливания армян по проблеме карабахского урегулирования, сколько ради наведения порядка в спектре российско-армянских отношений. После прихода во власть Никола Пашиняна отношения хаотично переместились в зону со знаком минус. Такой расклад до сих пор вызывает серьезные опасения не только на Смоленской, но и в Кремле. В московском интервью Лавров спел дифирамбы Еревану, воздав ему должное за реализацию «сбалансированного и ответственного подхода к роли России». Словно и не было растущего накала антироссийских настроений по всей Армении, откровенных призывов активного электората к отказу от стратегического союзничества с Москвой. А ведь все неладное для первопрестольной на армянском направлении не смог предугадать и тем более предотвратить именно Сергей Лавров, свято уверовавший в лояльность революционного Еревана. Если вспомнить, сколько неожиданных хлопот и забот доставила «демократия» Пашиняна Москве, во что вылились его выкрутасы в деле председательства Армении в ОДКБ, становится ясно, как божий день, что в считавшихся сбалансированными отношениях обозначилась глубокая трещина. Именно Лавров, а не кто-либо другой, проморгал пашиняновские фортели, и чтобы вернуть все на круги своя, сегодня достает из нечистот карабахскую монету примирительного расчета. Может, он и прав, когда говорит, что переговоры предполагают дискуссию конфликтующих сторон, чтобы проблема не ушла в занос. Но и это ясно, почему он на это указывает. Важно пощеголять позой третейского судьи, хотя и это не удается. Продемонстрированное российским министром раздвоение обнажило теневую сторону игры, в которой торчат уши армянского лобби. Предоставление политических займов Еревану, как видится, есть все, остальное ничего. Вот почему лавровское хозяйство запрягает в телегу великодержавных интересов армянский балластный ресурс. Цель -  сохранение статус-кво в регионе в угоду агрессору. В определенном смысле команда Пашиняна может сказать, что в разыгрываемой партии переиграла, нет, не Баку, а Москву. В роли проигравшего оказался Лавров, которого заставили достать из унитаза отработанный ресурс номиналом в «карабахский народ». Поистине, пути дипломатии неисповедимы. Тофик Аббасов, аналитик