“Üç yaşlı qızım üçün darıxıram, mənə ehtiyacı var” - Koronavirusun episentrinden reportaj

Azərbaycanda artıq 18 min 684 nəfər koronavirusa yoluxub. Onlardan 10 min 425 nəfər sağalıb. Təəssüf ki, bu bəla ölkəmizdə 228 nəfərin həyatını itirməsinə səbəb olub. Bütün bunlara baxmayaraq, aramızda hələ də “Bu virus yoxdur”, “Hər şey oyundur” deyən vətəndaşlarımız var.

Bu günə qədər çoxsaylı həkimlər, xəstələr müsahibələr verib, ictimaiyyətə vəziyyətin nə qədər ciddi olduğunu çatdırmağa çalışıblar. Lakin vətəndaşlar arasında bunları da ciddiyə almayanlar oldu.

Necə deyərlər, özümüzü, yaxınlarımızı məsuliyyətsiz insanların hərəkətləri ucbatından koronavirusa yoluxma riski ilə qarşı-qarşıya qoymamaq üçün sizə hər şeyi olduğu kimi göstərməyə qərar verdik. “Yüz dəfə eşitməkdənsə, bir dəfə görmək yaxşıdır” deyib üz tutduq pandemiya ilə mübarizə üçün ayrılan Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasına.

Oxu.Az Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasından hazırladığı reportajı təqdim edir:

Bu qərarı vermək mənim üçün asan olmadı. Düşünürəm, oxuduqca sizin üçün də asan olmayacaq. Xəstəxananın qarşısına çatana qədər “Bəs yoluxsam?” sualı hər kəs kimi, məni də narahat edirdi. Düzünü desəm, ilk olaraq ağlıma anam, bacım, qardaşım, yaxınlarım gəldi. Amma bütün qaydalara riayət edərək, bu qərarı verdim.

Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının qarşısındayam… Qapılar bağlıdır. Ətrafda heç kim olmasa da, pəncərədən baxan xəstələri görə bilirdim.

“Laqeyd bir insanın məsuliyyətsiz, ehtiyatsız davranışı səbəbindən əzizlərim də burada ola bilər” düşüncəsi məni rahat buraxmadı. Tərəddüd içərisində olsam da, artıq qapılar açıldı və xəstəxanaya daxil oldum. Əvvəlcə onu deyim ki, xəstəxana təmiz və çirkli zona adlandırılan iki hissəyə ayrılıb. Biz hələlik təmiz zonadayıq.

Bizi Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasının baş direktorunun müalicə işləri üzrə müavini Hüseyn Şahmalıyev qarşıladı. Onun sözlərinə görə, xəstəliyi ciddi qəbul etməyən vətəndaşların olması bir həkim kimi onu çox narahat edir:

“Bu xəstəliklə mübarizəyə nə qədər tibb işçisi cəlb olunub. Bu günə qədər ölkədə virusa yoluxmalarla bağlı statistikalar açıqlanır. İnsanların inamsızlığı tək özlərini deyil, digər insanları, həkimlərimizi riskə atır. Təsəvvür edin ki, həkimlər, dövlət rəsmiləri virusun təhlükəsindən danışır, vətəndaş ona inanmır. Amma qonşusunun “Virus yoxdur, qorxma!” deməsinə inanır. Bu cür çəkilişlərin olması, bəlkə, həmin insanların hər şeyi gözləri ilə görüb, inanmalarına kömək edər. Onların inanması, karantin qaydalarına riayət edib özlərini qoruması həm yoluxma sayının azalmasına, həm də həkimlərin çiyinlərindəki yükün az da olsa, yüngülləşməsinə kömək edər”.

Qısa söhbətdən sonra Hüseyn həkimlə sağollaşıb, xəstələrin olduğu şöbələrə gedirik. Təbii ki, əvvəl tibb bacısı bizi xüsusi geyimlərin verildiyi otağa aparır. Sizə deyim ki, bu geyimlərin içərisində, maskaların altında iki saat qalmaq belə çox çətindir. Həkimlərimiz isə ən azı səkkiz saat bu geyimlərdə qalırlar. Kombinezonlar qətiyyən hava keçirmir. Bunu geyindikdən sonra həkimləri az da olsa, başa düşmək olur. Bu qədər qorunmaqla həkimlər arasında da yoluxma halları olubsa, koronavirusun nə qədər təhlükəli olduğunu özünüz düşünün.

Xəstəxananın ilk iki mərtəbəsi təmiz zona olaraq saxlanılır. Xəstələrə qida və zəruri olan dərman vasitələri bu mərtəbələrdən götürülür və sonra çirkli zonaya aparılır.

Hazırda növbədə olan həkimlərdən biri Nigar Hüseynovadır. Bizi palatalardakı xəstələrin vəziyyəti ilə o tanış edəcək.

Nigar həkimin sözlərinə görə, xəstələrin vəziyyəti bir anda dəyişir:

“Artıq bir müddətdir ki, COVID-19 xəstələrinə xidmət edirik. İnanın ki, xəstəliyin ilkin yayılma dövrü ilə bugünkü vəziyyət arasında çox böyük fərq var. Xəstələri vəziyyətlərinə görə şöbələrdə qruplaşdırsaq da, anidən ciddi dəyişikliklər olur. Xəstəliyin gedişatını stabil saxlamaq çox çətindir.

Dünən reanimasiyada ağır vəziyyətdə olan xəstə sabah normal palataya köçürülür və sanki heç həmin həyati riski olan şəxs deyil. Ya da yüngül simptomlarla gələn pasiyent bir gecədə boğulma ilə reanimasiya yerləşdirilir. Burada yaşanan vəziyyəti təsəvvür etmək çox çətindir”.

“Ailəlikcə yoluxanların sayı, təəssüf ki, artır”

Həkim deyir ki, xəstələr qəbul edilən zaman bu günə qədər olan xəstəlik kitabçalarına baxılır, hər bir xırda məqam soruşulur:

“Bu, onlara təyin edilən müalicə prosedurları üçün çox vacibdir. Şəkərli diabet, dializ xəstələrinin, eləcə də, digər hər hansı xroniki xəstəliyi olan şəxslərə təyin edilən müalicələr eyni olmur. Çalışırıq ki, paralel xəstəliklərin gedişatına mənfi təsir etməyəcək müalicə üsulu seçilsin”.

Budur, söhbət edə-edə artıq çirkli zona deyilən şöbələrdən birinə daxil oluruq. Xəstəxana dəhlizindəki “qulaq batıran” səssizlik isə insanı qeyri-ixtiyari qorxudur. Burada insanlar xəstəliyin ağırlıq dərəcəsinə uyğun olaraq qruplaşdırılıb.

Palatada tək, ya da vəziyyətindən asılı olaraq iki nəfər xəstə saxlanıla bilər. Xəstəxanada koronavirus xəstələri üçün üç şöbə ayrılıb. Hazırda hər şöbədə müvafiq olaraq 46, 14 və 19 xəstə müalicə alır.

Müalicə alanların əksəriyyəti çəkilişə razı olmasalar da, xəstəliyə inanmayanlara səslənmək istədilər. Palatalardan birində koronavirusa yoluxmuş iki qardaş qalır.

“Parasetamol”la keçər” deyib, həkimə getmədik”

Hüquq müdafiəçisi olan S.N. (ad şərtidir) xəstəliyə ictimai yerlərdə yoluxduğunu ehtimal edir:

“Mən bütün qoruyucu tədbirlərə əməl edirdim. Düşünürəm ki, xəstəliyə işimlə əlaqədar ictimai yerlərdə olan zaman yoluxmuşam. İlk dəfə hərarətim 37 dərəcə oldu, daha sonra yüksəlməyə başladı. Yay mövsümüdür, soyuq sudan boğazımın ağrıdığını düşündüm. “Parasetamol”la keçər deyib, həkimə müraciət etmədim.

Lakin sonra vəziyyətim daha da pisləşdi və mən COVID-19 olma ehtimalı ilə test verdim. Nəticələr pozitiv çıxdı. Dərhal xəstəxanaya yerləşdirildim və müalicəmə başlanıldı. Qardaşımla yaxın ünsiyyətdə olduğum üçün o, karantinə alındı, onun da nəticələri pozitiv çıxdıqdan sonra buraya gətirdilər. Odur ki, ehtiyatlı olun, ehtimalları vaxtında dəyərləndirin. Özünüzü qoruyun”.

“Əmin olun ki, bura düşmək istəməzsiniz”

Süni tənəffüs aparatına qoşulan xəstələrdən biri – 60 yaşlı Fazil bəy deyir ki, artıq beş gündür burada müalicə alır. Onun vəziyyəti digərlərinə nisbətən orta-ağırdır:

“İlk simptomları iyunun 20-də hiss etdim. Boğulma və hərarət oldu. Dərhal təcili tibbi yardım çağırdım. Həm məndən, həm də ailə üzvlərimdən test götürüldü. Nəticələr isə onlarda neqativ, məndə pozitiv çıxdı. Dərhal xəstəxanaya yerləşdirildim və müalicəm başladı. Hazırda nəfəs almaqda çətinlik çəkirəm. Amma beş gün əvvələ baxanda yaxşıyam. Qohumum, tanışım deyib, sosial məsafəni pozmayın. Kimin xəstəlik daşıyıcısı olduğunu bilmirik. Özünüzü, uşaqlarınızı qoruyun. Əmin olun ki, bura düşmək istəməzsiniz”.

“Ailələrinizə, millətə, özünüzə yazığınız gəlsin, karantin qaydalarını pozmayın”

38 yaşlı Sərdarov Ramiz deyir ki, iyunun 12-dən güclü baş ağrıları, halsızlıq, boğulma kimi simptomları hiss etməyə başlayıb:

“Nəfəs ala bilmirdim, boğulurdum. Hərarət və halsızlıq artdığı üçün gecikmədən həkimə müraciət etdim. Artıq üç həftədir, burada müalicə alıram. İlk bir həftə reanimasiyada saxlanıldım.

Bu gün nisbətən yaxşıyam. Həkimlərimizin sayəsində vəziyyətim hər gün yaxşılaşmağa doğru gedir. Ailə üzvlərim arasında yoluxanlar yoxdur. Ətrafımda xəstəliyə inanmayanlar var idi, artıq məni görüb inanırlar. Bu xəstəlik, həqiqətən, var, bəlkə də, məndən ağır keçirən olmayıb. Mən gizlətmirəm. Heç olmasa, bizə baxın, özünüzü qoruyun”.

Təəssüf ki, ölüm halları bu xəstəxanada da yaşanıb. Həmin insanların vəziyyəti həddindən artıq ağır olub və paralel xəstəliklərin də kəskinləşməsi səbəbindən koronavirusla mübarizədə məğlub olub, həyatlarını itiriblər. İnsanı üzən məqamlardan biri həftələrlə onların yanına heç bir yaxınlarının gələ bilməməsidir. Ən acınacaqlısı isə odur ki, ailələr koronavirusdan vəfat edən yaxınları ilə vidalaşa da bilmir…

Həkim Nigar Hüseynova deyir ki, yoluxanların əksəriyyəti yas mərasimlərinə qatılan şəxslər olur:

“İnsanlar həkimlərə inanmaqdan imtina edir. Mən sosial şəbəkə hesabımdan dəfələrlə çağırışlar etmişəm. Vətəndaşların inanması üçün ictimaiyyətə daha nə qədər sübutlar təqdim edilməlidir?

Psixoloji cəhətdən onları başa düşürük, ilk mərhələdə insan bunu qəbul etmir, inkar edir. İnanmayanlar xəstəxanaların qarşısında dayanıb, hər gün nə qədər insanın bura daxil olduğunu görə bilər”.

Hər gün xəstəxanada sağalanlar olsa da, stabil rəqəmlər demək çətindir. Elə gün olur, beş nəfər, elə gün olur, üç nəfər sağalaraq evə buraxılır. Lakin hələ də yoluxma ilə sağalma sayı arasında ciddi fərq qalmaqdadır. İyun ayı ərzində xəstəxananın bir şöbəsinə 66-ya yaxın COVID-19 xəstəsi daxil olub. Bundan başqa iş başında xəstəliyə yoluxan tibb bacıları da olub. Onlardan biri artıq sağalaraq, yenidən iş başına qayıdıb.

İnfeksionistlərlə yanaşı, digər dar ixtisas sahəsində çalışan həkim personalı da növbəli şəkildə reanimatoloqlara kömək edirlər. Fədakar həkimlərimizin nə qədər əziyyət çəkdiyini görmək üçün sadəcə bir saat kifayət etdi.

Ailəsindən ayrı düşən həkimlərlə yanaşı, ailəsi ilə birlikdə iş başında olan fədakar tibb işçilərimiz də var.

“Mən və oğlum artıq neçə aydır, COVID-19 xəstələrinə xidmət edirik”

Tibb bacısı Ziniyyət Əmiraslanova pandemiya ilə mübarizəyə oğlu ilə bərabər qoşulan həmin tibb işçilərimizdəndir:

“İki oğlum var, biri burada mənimlə birlikdə çalışır. Digəri isə hərbi xidmətdədir. Ailəlikcə pandemiya ilə mübarizə aparırıq. Buna rəğmən, insanların inanmaması məni çox incidir. Kaş bir neçə saatlıq burada olub, hər şeyi gözləri ilə görə bilsəydilər. Onda heç biri həyatını məsuliyyətsizcə riskə atmazdı”.

Xəstələrin, demək olar ki, böyük əksəriyyəti halsızlıq, qusma, hərarət, boğaz ağrısı və s. simptomlarla müraciət edib. Onlardan biri də 32 yaşlı İsayeva Fatimədir.

“Anam boğulduğunu deyəndə, çox qorxdum”

O deyir ki, özünü və ailəsini maksimum qorumağa çalışsa da, ətrafında ehtiyatsızlıq edən şəxslərə görə hazırda sağlamlığı üçün mübarizə aparır:

“Bu, adi qrip deyil. Çox daha ağırdır. Təzyiqlə yanaşı, digər narahatlıqlara da yol açır. Xahiş edirik, ilk növbədə özünüzü, sonra bizi qoruyun. Anam astma xəstəsidir. O, boğulduğunu deyəndə, çox qorxdum. İlk o yoluxdu, üç gün sonra mən. Hərarətimiz 38-38,5 dərəcə arasında dəyişirdi. Anam artıq evdədir, mən isə müalicəmi davam etdirirəm”.

“Elə bilirsən ki, bütün gücünü çəkib alırlar”

Xəstələrdən biri də Nağıyev Gündüzdür. Xəstəlik onun ağciyərlərində buzlu şüşə sindromu yaradıb. O deyir ki, xəstəliyə yoluxa biləcəyini düşünmədiyi üçün bir neçə həftə hərarətin olmasına fikir verməyib:

“Mən heç istəmirəm ki, kimsə bu xəstəliyin nə olduğunu bilsin. Mən idmançıyam, orqanizmimin güclü olduğunu düşünürdüm. Amma yanılmışam. Elə bil ki, bütün gücünü çəkib alırlar, taqətsiz qalırsan. İlk dəfə hərarətim olanda elə bildim, məni gün vurub. Sonra ciyərlərimi KT edəndə, məlum oldu ki, ağciyərlərdə buzlu şüşə sindromu var.

Müalicəyə başlanıldı. Hava balonu olmadan nəfəs almaq çətindir. Ayın 25-dən həkimlərimizin nəzarəti altındayam. İnanmayan insanların vay halına. Gərək xəstələnsinlər, sonra inansınlar?! Heç birimiz bu xəstəliyə harada yoluxduğumuzu təxmin edə bilmirik. Ağır xəstəlikdir, maksimum qorunun”.

1940-cı il təvəllüdlü Qəşəm Abbasov da xəstəliyə yoluxanlardandır. Onun da vəziyyəti orta-ağır olaraq qiymətləndirilir. Qəşəm dayı deyir ki, dövlətimiz, həkimlərimiz bu qədər iş görür, biz yenə inanmır, xəstələniriksə, günah bizim özümüzdədir:

“Ailədə dörd nəfərik. Onlarda nəticələr neqativ olub. Yalnız mən yoluxmuşam. İyunun 26-dan bu günə qədər yaxşılaşma hiss edirəm.

Boğulma, baş ağrısı nisbətən azalıb. Amma hələ də nəfəs alarkən çətinlik çəkirəm”.

Xəstələr arasında çəkilişə icazə verən hər kəsə təşəkkür edirəm.

Onlardan biri Mollayevlər ailəsidir. Nigar və Murad Mollayev koronaviursa yoluxub.

“Balaca qızım üçün çox darıxıram, sağalıb yanına getmək istəyirəm. Onun mənə ehtiyacı var”

N.Mollayeva deyir ki, ilk simptomlar dad və iybilmə hissinin itməsi olub:

“Mənimlə yanaşı, həyat yoldaşımda da simptomlar oldu. Biz şübhələndik və dərhal test, qan analizi verdik. Hər ikimizdə nəticə müsbət çıxdı. Üç yaşlı qızımız var, şükür olsun ki, onun test nəticəsi mənfi oldu. O, indi bacımın yanındadır. Daha sonra kompüter tomoqrafiyası (KT) çəkildi. Yoldaşımda ikitərəfli pnevmoniya və buzlu şüşə sindromu müəyyən edildi. Məndə isə yüngül fibrozlar aşkarlandı. Gecikmədən xəstəxanaya yerləşdirildik və müalicəmizə başlanıldı. Üç yaşlı balaca qızım var. Onun üçün çox darıxıram. Tez sağalıb, onun yanına getmək istəyirəm”.

Murad Mollayev həyat yoldaşından fərqli olaraq, iki gün yüksək hərarətinin olduğunu deyir:

“Nəfəs almaqda çətinlik olduğundan iki gün süni tənəffüs aparatına qoşuldum. Daha sonra vəziyyətim nisbətən yaxşılaşdı. Artıq stabil olaraq müalicəmizi davam etdiririk. Yoluxmaya gəldikdə, dəqiq deyə bilmərik ki, harada, hansı şəraitdə xəstəliyə yoluxduq. Lakin bu xəstəliyə hər kəs yoluxa bilər. Özlərini qorusunlar. Heç kim heç nədən sığortalanmayıb. Sosial məsafəni saxlayıb, qoruyucu vasitələrdən istifadəyə diqqət etsinlər”.

Xəstəxanada bütün pasiyentlər gün ərzində üç dəfə yoxlanılır. Həkim Gülçöhrə Həşimova deyir ki, xəstələrin təzyiqi, hərarəti, qanda oksigen səviyyəsi nəzarətdə saxlanılır:

“Qanındakı oksigen səviyyəsi tez-tez oynayır. Minimum gün ərzində üç dəfə xəstənin təzyiqi ölçülür. Pasiyentlərin vəziyyətindən asılı olaraq, beş dəfə qanda oksigen səviyyəsi yoxlanılır və nəzarətdə saxlanılır”.

Bütün ehtimalları nəzərə alaraq, hər bir palatada xəstələrin yanında oksigen balonları quraşdırılıb. Reanimasiya otağına girmək tövsiyə edilmir. Lakin siz xəstəliyin ən ağır fəsadlarını görə və inanasınız deyə bir neçə dəqiqəlik reanimasiya şöbəsində də olduq.

Buradakı xəstələrin vəziyyəti çox ağırdır. Ümid edirik ki, tezliklə sağalıb, əzizlərinin yanına qayıdacaqlar…

Artıq şöbələrdən çıxmaq vaxtıdır. Tibb bacıları bizə ardıcıllıqla geyimləri çıxarıb xüsusi qablara atmağımızı tapşırır. Həmin geyimlər metodiki göstərişə uyğun şəkildə yığılaraq utilizasiya ediləcək.

Biz artıq xəstəxananı tərk edirdik. Riskli də olsa, həm özümüzün, ailələrimizin, həm də sizlərin sağlamlığını qorumaq üçün vəziyyəti yerindəcə çəkib göstərdik. O xəstələrin hər birinin yerində sizin, bizim yaxınlarımız da ola bilər. Ümid edirik ki, bundan sonra daha diqqətli, karantin qaydalarına riayət edən vətəndaşlarımızın sayı artacaq. Bu da özünü sağalma sayının yoluxma sayını üstələməsi ilə göstərəcək.

Reportaj, Vacib

Nəşr edilib: 2020/07/03 14:37

Baxış:188


XƏBƏR LENTİ

2020/09/18 17:08

2020/09/18 16:47

2020/09/18 16:39

2020/07/03 14:37

2020/09/18 14:46

2020/09/18 14:39

2020/09/18 14:37

2020/09/18 14:36

2020/09/18 14:31

2020/09/18 14:23

2020/09/18 14:17

2020/09/18 13:58

2020/09/18 13:47

2020/09/18 13:40

2020/09/18 13:36

2020/09/18 13:30

2020/09/18 13:27

2020/09/18 13:26

2020/09/18 13:25

2020/09/18 13:20

2020/09/17 17:42

2020/09/17 17:40

2020/09/17 17:05

2020/09/17 16:57

2020/09/17 16:52

2020/09/17 16:48

2020/09/17 16:01

2020/09/17 15:58

2020/09/17 15:56

2020/09/17 13:12

2020/09/17 13:08

2020/09/17 13:06

2020/09/17 13:04

2020/09/17 13:02

2020/09/17 12:57

2020/09/17 12:53

2020/09/17 12:45

2020/09/17 12:40

2020/09/17 12:34

2020/09/17 12:29

2020/09/17 12:27

2020/09/17 12:25

2020/09/17 12:22

2020/09/17 12:17

2020/09/17 12:00

2020/09/17 11:59

2020/09/17 11:55

2020/09/17 11:53

2020/09/17 11:51

2020/09/16 15:42

Переброска террористов в Карабах: армия Азербайджана способна остановить агрессора

Политическое самоубийство целой страны может выглядеть по-разному. В случае с Арменией это — очередная активизация сотрудничества с РКК. Как уже сообщал Minval.az, одновременно с переброской в оккупированный Карабах террористов АСАЛА из Ливана туда же «передислоцируются» и так называемые «силы специального назначения» террористической Рабочей партии Курдистана —РПК или РКК. Кроме того, есть сведения, что при посредничестве посла Армении в Ираке Грачьи Поладяна налажен транзит боевиков РКК по маршруту Сулеймания-Сейран Банд-Керманшах-Карабах. Таким путем на оккупированные азербайджанские земли уже переброшены несколько тысяч боевиков. В Армении, конечно, строят в отношении террористов грандиозные планы. «Воспользоваться боевым опытом» курдских «пешмерга», тесно связанных с РКК, завсегдатай российских ток-шоу Семен Багдасаров советовал ереванским бонзам еще в феврале 2018 года. Неких таинственных «курдов», а точнее, боевиков РКК в Армении видели и позже — в 2019 году, когда они скрывались в Армении от турецких «зачисток». Сегодня турецкие «силовики» вновь проводят операции против РКК, так что боевикам самое время искать укрытия на территории Армении. Нелишне поинтересоваться, как они на эту территорию попадают — границы Армении, напомним в который уже раз, контролирует Россия. Как и планами самого Еревана, где вряд ли ограничатся тем, что организуют террористам приятное пребывание с пикниками и шашлыком — их намерены использовать по прямому назначению. Использовать террор, проиграв на поле боя и не имея шансов на реванш — это «классика жанра». Особенно если вспомнить, что функционеры РКК грозились развязать террор против нефтяной инфраструктуры Азербайджана еще в середине девяностых. А оккупированные земли — это классическая «черная дыра», где не действуют никакие законы, соглашения и международные гарантии. Для размещения баз и лагерей террористов всех мастей — самое оно. Наконец, известно, что «курдские надежды» Еревана не ограничиваются «карабахским фронтом» и даже попытками, пардон, «максимально подгадить» Турции. Есть еще планы перекройки границ на Ближнем Востоке, на что в Армении прозрачно намекали еще в связи со столетним юбилеем соглашения Сайкса-Пико. А теперь от намеков явно перешли к действиям. Из Армении перебрасывают боевиков в Сирию, где они вливаются как раз в состав местного «ответвления» РКК — PYD/YPG. Да и в Эрбиле, столице Иракского Курдистана, Грачья Поладян занимается не только вербовкой боевиков — здесь планируется открыть консульство Армении. А если кто забыл, осенью 2017 года лидеры Иракского Курдистана подняли сепаратистский мятеж и организовали «референдум о независимости Курдистана», рассчитывая прихватить солидный кусок туркоманских земель с богатыми нефтяными месторождениями. Закончилось все, напомним, оглушительным крахом: официальный Багдад после серии уговоров двинул на север войска, США тут же свернули поддержку своих недавних союзников, боевые порядки «пешмерга» рассыпались на удивление быстро…Но вот забыты ли эти планы в Эрбиле, вопрос как минимум неоднозначный. А армянские структуры после Карабаха не так уж редко выступают в роли доноров сепаратистских политтехнологий. Достаточно вспомнить и «батальон имени Баграмяна», воевавший в Абхазии против законных властей Грузии, и вице-спикера крымского парламента Анушавана Данеляна, который бежал из Симферополя еще в девяностые, но вернулся на полуостров как раз накануне его российской аннексии…Плюс ко всему в армянских кругах перманентно вспыхивают разговоры о планах сколотить на Ближнем Востоке этакую «христианскую автономию». Строго говоря, включить в ее состав планируется не только этнических армян, а еще и ассирийцев, арабов-христиан, арамеев и т.д., но в том, что именно себе, любимым, в Ереване отводят главную роль, сомнений нет. Как и в том, что в состав этой самой «христианской автономии» планируется включить и нефтеносные районы. Другой вопрос, что говорить об этом вслух в Ереване не торопятся. Только вот, предаваясь мечтаниям о перекройке границ и на Южном Кавказе, и на Ближнем Востоке, в Армении слишком уж ушли в отрыв от реальности. И забыли о том, что страны региона, и в первую очередь Азербайджан, прекрасно осознают, какую опасность для всех представляет превращение Карабаха в «осиное гнездо» террористов. Вне зависимости от того, кого именно переселяют на оккупированные азербайджанские земли — АСАЛА, РКК, боевиков ИГИЛ, сотрудничать с которыми рекомендовал армянский разведчик и диверсант Вова Вартанов, или «Аль-Каиды», чьи функционеры путешествовали по миру с паспортами Армении — подобная деятельность лишь дает Азербайджану дополнительные основания провести на захваченных землях антитеррористическую «зачистку» и ликвидировать это «осиное гнездо». А теперь — немного «военной конкретики». После разгрома Армении в апреле 2016 года, после постигшей Армению логистической катастрофы в результате Гызылгая-Гюннютской операции, когда в результате успешных операций Азербайджан смог вернуть контроль над стратегически важными территориями и дорогами, наконец, после боев в Товузе, когда армянская армия, возжелав «перерезать трубопроводы», «наступать до Евлаха и Мингечаура» и вообще «пить чай в Баку», была разгромлена и бежала с поля боя, уже нет сомнений, что военно-силовой перевес на стороне Азербайджана. Сегодня даже армянские пропагандисты не решаются повторять мантры насчет фантастической «боеспособности» армянских «зинворов».  Для того, чтобы произвести антитеррористическую «зачистку» в Карабахе, у Вооруженных сил Азербайджана достаточно и сил, и ресурсов, и профессионализма.  Наша армия входит в число сильнейших 50 армий мира, новейшие зенитные комплексы прикрывают наши стратегические объекты, она вооружена современным оружием («Полонезы», «ЛОРА», «Буки», дроны-убийцы и т.д.) , произведенным в России, Беларуси, Израиле, Турции, а оружие, оставшееся еще с советских времен, прошло модернизацию. За последние годы наша страна улучшила стратегические позиции, в результате чего коренным образом изменилась ситуация в военной логистике: основные пути снабжения оккупационной армии в Карабахе — под огневым контролем Азербайджана, и в «день Х» они могут быть легко перерезаны. Кроме того, следует вспомнить и инженерные работы, которые ведет Азербайджан и в непосредственной близости от линии фронта, и в «ближнем тылу», где укрепляются позиции, строятся дороги, возводится инфраструктура — на это все весьма нервозно реагируют в Армении. Где понимают, в какой степени все это меняет расклад сил и как это все сработает при первом же ударе. Наши военнослужащие постоянно повышают свой профессионализм и боеготовность в ежедневных учениях и тренировках для выполнения этой священной миссии – достаточно вспомнить беспрецедентное количество учений, проведенных совместно с Турцией. Так что боевикам всех мастей лучше не строить иллюзий относительно своей «безопасности» и «надежности убежища». Нурани, политический обозреватель 

«Викиликс» в переводе на русский. Какие игры Кремля скрываются за «списком русских агентов в Баку»?

Эту новость еще с вечера горячо обсуждает азербайджанский сектор Фейсбука: центр «Досье», связанный с Михаилом Ходорковским, в рамках своего расследования российского вмешательства во внутренние дела соседних стран опубликовал раздел, посвященный Азербайджану. С главной, так сказать, «изюминкой» — составленным генералом СВР Черновым списком из 76 фамилий тех, кого Кремль счел для себя «перспективными» и с чьей помощью, как уверяют авторы расследования, продвигает здесь свое влияние. А проще говоря, «русских агентов». Такой вот «Викиликс в переводе на русский». Только вот на сей раз имеют место совершенно противоположные «национальные особенности «Викиликса»». Когда рядовой Брэдли Мэннинг, ставший в тюрьме Челси Мэннинг, поделился секретной информацией с Джулианом Ассанжем, это был болезненный удар по Вашингтону. А нынешняя сенсация со «списком российских агентов» представляет собой провокацию уже против Азербайджана. Сказать, что представленный список вызывает сомнения и вопросы — ничего не сказать. Среди 76 названных имен и фамилий можно найти руководителей и сотрудников СМИ, университетских преподавателей, студентов, руководителей экспертных центров и отдельных политологов. Причем далеко не все из них — горячие сторонники дружбы с Россией, как это можно решить из представленной аннотации (не говоря о том, что можно выступать за развитие сотрудничества с РФ, оставаясь при этом искренним патриотом Азербайджана и ни в коей мере не являясь «проплаченным завербованным агентом»). А уж фотография «пророссийского активиста» Исмаила Агакишиева с основателем группы «На-На» Бари Алибасовым — это вообще за гранью понимания. Можно, конечно, отметить, что связанные с Ходорковским структуры вообще работают не очень «чисто». Гибель в ЦАР нашего соотечественника, журналиста Орхана Джемаля и его коллег, которых просто заманили в ловушку — слишком жестокое и красноречивое тому доказательство. Но на сей раз речь о другом. Опубликованный список не несет в себе главную угрозу — он не «засвечивает» реальную российскую агентуру и не раскрывает имен тех, с кем реально сотрудничает российская разведка. В «сенсационном сливе» представлена исключительно медиа-сфера. Здесь нет ни общественных активистов (не считая студентов-волонтеров), ни сотрудников государственных органов, ни военных, получивших, к примеру, образование в Москве, как действующих, так и отставных, притом что Азербайджан — воюющая страна, здесь понятное внимание ко всему, что связано с армией. Если верить сотрудникам центра «Досье», «слившим» этот список, Россию в Азербайджане ну абсолютно не интересуют ни настроения в офицерском корпусе, ни SOCAR (и это на фоне «газовой гонки» в Европе!), ей никакого дела до дипломатического корпуса, азербайджанских спецслужб и азербайджанского ВПК…Словом, вряд ли после такой «утечки» на Лубянке, в Ясенево или в «Аквариуме» на Хорошевском шоссе объявят тревогу и начнут искать «крота». Но в то же время публикация подобного списка — это классический способ запустить в обществе этакую «охоту на ведьм», то есть, пардон, на «российскую агентуру». От которой рукой подать до полномасштабной «раскачки» ситуации в стране — с поиском «врагов», где уже каждый будет составлять собственный список, обвинениями в адрес властей в «нерешительности» (тем более что подобные намеки есть и в тексте самого «Досье»). И то, что опубликован этот список структурами, близкими к Ходорковскому, тоже неудивительно — «список российской агентуры» в Азербайджане вряд ли зачитает в своем эфире Владимир Соловьев. Более того, это не единственный признак намеренной «раскачки». Одновременно в общество вброшена и старательно раздувается еще одна старая и горячая тема — тот самый «русский сектор». Где одни действительно обсуждают разные модели и пути улучшения качества образования,  а другие просто «поддерживают накал» при помощи заведомо провокационных «озвучек». И, наконец, все это происходит на весьма показательном фоне, где присутствуют и старт «Южного газового коридора», и скандал вокруг очередных российских оружейных «подарков» Армении, и многое другое. Строго говоря, даже на фоне такой «наэлектризованности» общественного мнения Азербайджан проявляет выдержку и хладнокровие, не устраивая показного «фестиваля русофобии». И тем более нет никаких проявлений агрессии в отношении собственных граждан, которые — о ужас! — учились на русском языке, любят слушать музыку Чайковского или пить чай с московскими конфетами и тульскими пряниками. И вот это, похоже, кого-то сильно не устроило. Так что теперь в Баку при помощи таких «вбросов» пытаются разжечь страсти — в том числе и для того, чтобы дать повод для вмешательства под предлогом «защиты русскоязычных» или чего-нибудь в том же роде. Так что при всем «топорном уровне» предпринятой провокации вряд ли можно позволить себе недооценивать ее опасность. Нурани, политический обозреватель

Признание президента: почему молчит ООН?

У людей творчества нереализованная страсть сублимируется в неординарные формы самовыражения, и это еще раз доказывает, что энергия никогда не исчезает, а переходит в новые формы. В политике все аналогично, нереализованные цели имеют обыкновение трансформироваться. Зачастую носители дерзких идей, впадая в ярость от провалов, оказываются в роли злодеев. Последнее признание президента США Дональда Трампа относительно нереализованной им цели об устранении сирийского лидера Башара Асада лишь подтверждает, насколько неконтролируемой бывает экзальтация у людей, облеченных властью. Она нередко приводит к торжеству людоедского инстинкта, что само по себе опасно не только для одной высокой персоны, одной страны, но и для всего человечества. Случайно ли произошло то, что Трамп в преддверии судьбоносного момента, а никто не оспорит, что вторая президентская гонка для героя эпичного сюжета именно из этой серии, решил признаться в причастности к еще одному преступному плану, который, к счастью, провалился? Хозяин Белого дома впал в обезоруживающую откровенность только ради голосов. В глазах обманутой массы он до сих прикрывается деланой печалью о жертвах химической атаки войск Асада против мирных сирийцев. Атаки, которой не было. Но была циничная и провалившаяся голливудская постановка с белыми касками, которая стала еще одним позором западных политтехнологов. Возможно, признание очень даже банально само по себе, но полностью соответствует поведенческой норме человека, движимого американской мечтой. Именно таким образом Трамп олицетворяет духовную мощь своей нации, усиленно работая над собственным проектом возвращения Америке ее прежней мощи. Говорят же деньги и власть не меняют людей, а просто обнажают их сущность, показывают, кто они есть на самом деле. Трамп, строго следуя традициям истеблишмента, демонстрирует, как добивается поставленных целей. Катастрофы удалось избежать благодаря участию взвешенного человека, военного, между прочим. Трамп сегодня не перестает поливать грязью генерала Джеймса Мэттиса, все время с поводом и без принижает и оскорбляет его достоинство. Но будь у него обыкновенный такт, молчал бы. Как никак, экс-министр обороны предотвратил позорный план, от которого в 2017 году Трамп всячески открещивался. Мало того, что сегодня президенту хватает «изобретательности» обнажить преступную сущность своих намерений и замыслов, он еще и поносит человека, который как минимум дважды предостерегал своего бесшабашного босса от реализации плана большой войны в заливе. Не от того ли Трамп вымещает зло на бывшем соратнике, чтобы доказать свою решительность или бескомпромиссность? Характерно взвешенной и по-восточному тонкой оказалась реакция на признание Трампа внешнеполитического ведомства Сирии. Вынашивание главой супердержавы идеи физического устранения президента другой страны, говорится в заявлении Дамаска, «демонстрирует уровень мышления и политической этики американской администрации». Но не только. Наряду с совершением преступлений ради достижения собственных целей Трамп еще и признает, что осуществляемая им политика полностью коррелируется с понятием государственный террор. Оно и понятно почему Америка, громогласно объявившая священный крестовый поход на террористическую сеть во главе с «Исламским государством», правда, началось это еще до президентства Трампа, адресно боролась не с джихадистами, а с теми, кто их уничтожал. После администрации демократов пришедший во власть республиканец Трамп ничего не сделал, чтобы изменить вопиющее положение, и складно продолжил зловещий дискурс на содействие террористам. Это еще раз доказывает, что прародителями Исламского государства были и остаются сильные мира сего, те, кто поощряет формирование хаоса в третьем мире, продолжая наживаться на крови несчастных и бедных. Духовное родство Дональда Трампа с теми, кто «прибегает к тем же методам, что и террористические организации», налицо. Речь об убийствах, ликвидации политиков вне каких-либо международных правил и принципов ради собственных интересов в знойном регионе, и на это вполне точно указывает внешнеполитическое ведомство Сирии, страны, которую Америка вместе с союзниками преступно отдали на растерзание диким джихадистам, не имеющим никакого отношения к исламу. По сути, Трамп своим признанием спровоцировал международный скандал, обнажив свой низменный инстинкт. Поразительно, что на его выходку не реагируют ООН, ЕС, международные структуры, в конце концов, лидеры так называемых цивилизованных государств, что не перестают преподавать уроки демократии другим народам. Не означает ли молчание западных ягнят полную солидарность с американским президентом, который все больше склоняется к чудовищной брутальности в международных делах? Похоже, что да. Тофик Аббасов, аналитик